TS. Nguyễn Trí Hiếu: TP. Hồ Chí Minh cần xây dựng trung tâm tài chính mang tầm khu vực

Minh bạch tài chính là chuẩn mực bắt buộc

Trong kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững, việc định vị đúng vai trò TP. Hồ Chí Minh mang ý nghĩa chiến lược với toàn bộ nền kinh tế. Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, hướng tới phát triển nhanh nhưng bền vững, câu chuyện về vai trò và sứ mệnh của TP. Hồ Chí Minh một lần nữa được đặt ra ở tầm chiến lược.

Không chỉ là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, TP. Hồ Chí Minh còn được kỳ vọng dẫn dắt mô hình tăng trưởng mới, tạo động lực lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế Việt Nam.

Trả lời phóng viên Báo Công Thương, TS. Nguyễn Trí Hiếu - chuyên gia tài chính nhấn mạnh: Việc định vị đúng vai trò của TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới không chỉ mang ý nghĩa kinh tế đơn thuần, mà còn có ý nghĩa thể chế và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Thứ nhất, TP. Hồ Chí Minh là “đầu tàu” của nền kinh tế Việt Nam. Đây là trung tâm thương mại, trung tâm tài chính lớn nhất cả nước, đóng góp tỷ trọng cao vào GDP và ngân sách quốc gia. Với hệ sinh thái ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, bất động sản và các dịch vụ tài chính phát triển sôi động, Thành phố giữ vai trò dẫn dắt dòng chảy vốn và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Thứ hai, Thành phố nằm trên trục giao thông chiến lược của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, có lợi thế đặc biệt về kết nối đường biển và hàng không. Vị trí địa kinh tế này giúp Thành phố trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế, trung tâm trung chuyển hàng hóa, dịch vụ và dòng vốn trong khu vực.

Thứ ba, Thành phố là địa phương có mức độ tiếp xúc cao nhất với nhà đầu tư nước ngoài và các định chế tài chính quốc tế, thậm chí vượt trội so với nhiều địa phương khác, kể cả Hà Nội. Điều này tạo ra lợi thế lớn về khả năng tiếp cận tri thức quản trị hiện đại, chuẩn mực tài chính toàn cầu và các dòng vốn chất lượng cao.

Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, đã mang trên mình ba định vị quan trọng đó, Thành phố phải làm cho mình xứng đáng với vị thế ấy và yêu cầu cấp thiết nhất chính là minh bạch.

Đặc biệt, bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, minh bạch tài chính không còn là lựa chọn, mà là chuẩn mực bắt buộc. Thế giới đã và đang vận hành theo những tiêu chuẩn quốc tế chặt chẽ, từ quản trị ngân hàng đến kế toán, kiểm toán và công bố thông tin.

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, hệ thống tài chính của Thành phố cần minh bạch hơn nữa. Ngân hàng phải rõ ràng về chất lượng tài sản, năng lực quản trị rủi ro. Thị trường chứng khoán cần đảm bảo chuẩn mực công bố thông tin. Doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực kế toán và kiểm toán quốc tế. Ngay cả ngân sách Thành phố cũng cần được công khai, minh bạch để người dân và nhà đầu tư có thể giám sát, đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

Việc cải cách thủ tục hành chính, tinh gọn bộ máy, giảm tính phức tạp và chồng chéo cũng là yêu cầu cấp thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh của môi trường đầu tư. Nếu không cải cách mạnh mẽ, Thành phố sẽ khó cạnh tranh với các trung tâm tài chính trong khu vực.

Đột phá thể chế, mô hình tăng trưởng và không gian phát triển

Để hiện thực hóa định vị chiến lược, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, TP. Hồ Chí Minh cần những đột phá đồng bộ.

Trước hết là đột phá về thể chế. Thành phố cần được trao thêm thực quyền trong quản lý tài chính công, đầu tư hạ tầng và triển khai các chính sách phát triển kinh tế, xã hội. Một đô thị đặc biệt, đầu tàu kinh tế, không thể vận hành hiệu quả nếu thiếu cơ chế linh hoạt và quyền tự chủ tương xứng.

Thứ hai là đổi mới mô hình tăng trưởng. Tăng trưởng hai con số là mục tiêu tham vọng, nhưng theo chuyên gia, con số chỉ phản ánh một phần. Điều quan trọng hơn là chất lượng tăng trưởng: Thu nhập thực tế của người dân tăng lên, môi trường sống được cải thiện, an sinh xã hội được đảm bảo, năng suất lao động nâng cao.

Kinh tế số và kinh tế xanh chính là hai trụ cột quan trọng của mô hình mới. Kinh tế số không chỉ là mục tiêu, mà còn là phương tiện thúc đẩy tăng trưởng. Trên thế giới, công nghệ số đang chiếm vai trò chủ đạo trong mọi lĩnh vực, từ tài chính, thương mại đến quản lý nhà nước. Việc ứng dụng nhận diện sinh trắc học, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản lý giao thông, an ninh, hải quan hay sân bay cho thấy sức mạnh của chuyển đổi số trong nâng cao hiệu quả vận hành.

Về kinh tế xanh, đây vừa là yêu cầu đạo đức với môi trường, vừa là điều kiện bắt buộc để duy trì năng lực xuất khẩu. Do đó, phát triển bền vững không còn là khẩu hiệu, mà là điều kiện sinh tồn của nền kinh tế.

Thứ ba, liên kết vùng và hội nhập quốc tế là xu thế không thể đảo ngược. TP. Hồ Chí Minh không thể phát triển tách rời khỏi vùng kinh tế trọng điểm phía Nam hay chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc tăng cường kết nối hạ tầng, logistics, thị trường lao động và chuỗi giá trị sẽ tạo ra không gian phát triển rộng mở hơn.

Vấn đề không gian phát triển cũng cần được nhìn nhận ở góc độ thích ứng biến đổi khí hậu. Việt Nam là quốc gia chịu tác động mạnh từ nước biển dâng, bão lũ và xâm nhập mặn. TP. Hồ Chí Minh với đặc thù đô thị ven sông, ven biển, cần chiến lược quy hoạch dài hạn để bảo vệ hạ tầng, giảm phát thải và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

TS. Nguyễn Trí Hiếu nhấn mạnh, TP. Hồ Chí Minh cần tiếp tục khẳng định vị thế trung tâm tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo hàng đầu Việt Nam, đồng thời hướng tới xây dựng trung tâm tài chính mang tầm khu vực.

Muốn vậy, trước hết cần cơ chế tài chính phù hợp. Tỷ lệ điều tiết ngân sách giữa Trung ương và Thành phố cần được xem xét theo hướng hợp lý hơn, bảo đảm địa phương có đủ nguồn lực tái đầu tư cho hạ tầng, giáo dục, y tế và chuyển đổi số. Một đầu tàu mạnh phải được “tiếp nhiên liệu” tương xứng.

Thứ hai, cần trao thêm thực quyền trong quyết định đầu tư công, huy động vốn, phát triển thị trường vốn và triển khai các chương trình an sinh xã hội. Sự năng động vốn có của Thành phố chỉ có thể phát huy tối đa khi đi kèm quyền tự chủ đủ lớn.

Cuối cùng, cải cách thể chế phải đi đôi với nâng cao trách nhiệm giải trình. Khi được trao quyền nhiều hơn, chính quyền đô thị cũng phải minh bạch hơn, hiệu quả hơn và chịu sự giám sát chặt chẽ của người dân, doanh nghiệp.

Trong kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững đặt ra những thách thức lớn. Nhưng với ba lợi thế chiến lược, nếu được cải cách đúng hướng và trao cơ chế phù hợp, TP. Hồ Chí Minh hoàn toàn có thể tiếp tục giữ vững vai trò “đầu tàu”, dẫn dắt nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, thịnh vượng, hiện đại và hội nhập sâu rộng với thế giới.