Cơ chế đặc thù chưa phát huy hết hiệu quả
Ngày 30/10, tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội nghị sơ kết, đánh giá kết quả triển khai thực hiện Kết luận số 67-KL/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 72/2022/QH15 của Quốc hội về các chủ trương, chính sách xây dựng, phát triển Buôn Ma Thuột và công bố Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050.
Hội nghị sơ kết, đánh giá kết quả triển khai thực hiện cơ chế, chính sách của Trung ương và công bố Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050.
Hội nghị tập trung đánh giá kết quả thực hiện các chính sách Trung ương và Nghị quyết số 05-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về xây dựng, phát triển Buôn Ma Thuột thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên.
Phát biểu khai mạc, ông Đỗ Hữu Huy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, nhấn mạnh Buôn Ma Thuột có vị trí chiến lược, giữ vai trò động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và khu vực. Tuy nhiên, Đắk Lắk còn nhiều khó khăn, địa bàn rộng, nhu cầu đầu tư lớn trong khi nguồn lực hạn chế; kết quả phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh, trong bối cảnh hệ thống pháp luật, cơ chế quản lý và chính sách của Trung ương có nhiều thay đổi, một số cơ chế đặc thù hiện hành không còn phù hợp với thực tiễn. Địa phương cần rà soát, đánh giá và nghiên cứu đề xuất chính sách mới, bảo đảm tính khả thi, tạo động lực phát triển mạnh mẽ hơn.
Báo cáo tại hội nghị, ông Trương Công Thái, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, cho biết qua rà soát 10 chỉ tiêu chủ yếu, có 6 chỉ tiêu đạt và vượt mục tiêu. Tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội giai đoạn 2021–2025 đạt khoảng 125.354 tỷ đồng; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 77%; tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị đạt 99,16%.
Trong lĩnh vực công nghiệp, các hoạt động chế biến nông sản, cà phê tiếp tục được thúc đẩy. Hai cụm công nghiệp Tân An 1 và Tân An 2 đã lấp đầy 100%, thu hút 93 dự án; Khu công nghiệp Hòa Phú thu hút 58 dự án. Thương mại, dịch vụ, du lịch và kinh tế nông nghiệp theo chuỗi giá trị có bước phát triển.
Tuy nhiên, vẫn còn 4 chỉ tiêu chưa đạt mục tiêu. Tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân giai đoạn 2021–2025 đạt khoảng 10,54%/năm, thấp hơn mục tiêu trên 11%; tăng trưởng thu ngân sách bình quân khoảng 8,6%/năm, so với mục tiêu trên 15%. Tỷ lệ dân số đô thị sử dụng nước sạch tập trung đạt 92,01%, chưa đạt mục tiêu 95%; cơ cấu kinh tế chuyển dịch chưa bảo đảm định hướng.
Đáng chú ý, hiệu quả triển khai các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 72/2022/QH15 chưa đồng đều. Đối với cơ chế dư nợ vay, tỉnh chưa xây dựng đề án phát hành trái phiếu chính quyền địa phương nên chưa khai thác cơ chế tăng dư nợ vay thông qua hình thức này.
Dự án phát triển đô thị khu vực phía Đông và dọc hành lang suối Ea Nao – Ea Tam đang thực hiện thủ tục đầu tư, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 8.036,5 tỷ đồng.
Ông Đỗ Hữu Huy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk phát biểu tại hội nghị.
Trong khi đó, chưa có dự án đầu tư mới thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp theo Điều 4 Nghị quyết số 72/2022/QH15. Chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng đặc biệt đã được cụ thể hóa nhưng chưa hình thành kết quả rõ nét.
Công nghiệp chế biến sâu, dịch vụ chất lượng cao, logistics và khoa học - công nghệ chưa tạo bước đột phá. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, không gian đô thị Buôn Ma Thuột nằm trên địa bàn 6 phường, xã, nhưng cơ chế điều phối chung về quy hoạch, hạ tầng và phát triển đô thị chưa hoàn chỉnh.
Đề xuất khu thương mại tự do, tăng kết nối cao nguyên với duyên hải
Trên cơ sở kết quả sơ kết, Đắk Lắk đề nghị Trung ương tiếp tục quan tâm nguồn lực cho các tuyến cao tốc, trục giao thông kết nối Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ và hạ tầng logistics. Tỉnh đồng thời kiến nghị hỗ trợ phát triển trung tâm logistics, công nghiệp công nghệ cao gắn với chế biến nông, lâm sản; đầu tư nâng cấp, mở rộng Cảng hàng không Buôn Ma Thuột theo quy hoạch.
Đắk Lắk để xuất thêm các cơ chế, chính sách tạo động lực phát triển đô thị Buôn Ma Thuột và liên kết vùng.
Theo báo cáo, cao tốc Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột đang triển khai, dự kiến đưa vào khai thác đầu năm 2027, mở ra triển vọng tăng cường kết nối cao nguyên với vùng duyên hải và hệ thống cảng biển.
Đối với 5 cơ chế, chính sách đang thực hiện theo Nghị quyết số 72/2022/QH15, tỉnh đề nghị tiếp tục triển khai nhưng rà soát, điều chỉnh nội dung và phạm vi của 3 chính sách. Cụ thể, phân bổ kinh phí tăng thêm 45% định mức chi thường xuyên; ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với dự án đủ điều kiện; ưu đãi, thu hút chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng đặc biệt.
Hai chính sách về giới hạn dư nợ vay và quản lý, điều chỉnh cục bộ quy hoạch được tỉnh kiến nghị không tiếp tục quy định thành cơ chế đặc thù riêng, do pháp luật chung đã có quy định điều chỉnh, nhằm tránh trùng lặp.
Về cơ chế mới, một trong những đề xuất đáng chú ý là thành lập Khu thương mại tự do Đắk Lắk gắn với cảng Bãi Gốc và Khu kinh tế Nam Phú Yên, kết nối hành lang Đông - Tây với Buôn Ma Thuột và Tây Nguyên, từng bước hình thành khu kinh tế đặc biệt. Đề xuất này đi cùng định hướng nghiên cứu thủ tục đầu tư một cửa, khu phi thuế quan, cơ chế hải quan, logistics, thu hút nhà đầu tư chiến lược và các ưu đãi có mục tiêu theo thẩm quyền.
Để tạo nguồn lực, tỉnh kiến nghị cho phép thành lập Quỹ phát triển hạ tầng và chuyển đổi xanh, huy động nguồn vốn hợp pháp, ODA và tín dụng xanh; kết nối với các định chế, quỹ đầu tư.
Đắk Lắk cũng đề xuất mở rộng phạm vi, đối tượng thụ hưởng cơ chế tăng thêm định mức chi thường xuyên, lấy mức 45% đang áp dụng đối với Buôn Ma Thuột làm cơ sở xây dựng phương án. Phạm vi ưu tiên gồm hai trung tâm động lực Buôn Ma Thuột – Buôn Hồ, Tuy Hòa – Đông Hòa và 4 xã biên giới đất liền.
Với nhóm chính sách tạo nền tảng phát triển mới, tỉnh kiến nghị ưu tiên đầu tư trung tâm dữ liệu, hạ tầng số dùng chung, trung tâm khoa học - công nghệ và trung tâm logistics tại Buôn Ma Thuột. Đồng thời, đề xuất thí điểm 5 năm các ứng dụng thiết bị bay không người lái trong vận chuyển hàng hóa nhẹ, logistics y tế và các mô hình thử nghiệm công nghệ có kiểm soát.
Ông Lương Nguyễn Minh Triết, Bí thư Tỉnh ủy (bìa phải), ông Đỗ Hữu Huy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk cùng các đại biểu xem bản đồ Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050.
Các kiến nghị khác gồm xây dựng Quỹ bảo tồn và phát huy giá trị Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên; định vị Đắk Lắk là cực tăng trưởng quan trọng, kết nối cao nguyên - duyên hải - biên giới; hình thành cơ chế điều phối chuyên đề hành lang kinh tế Đông Tây.
UBND tỉnh Đắk Lắk xác định đây là các đề xuất cần tiếp tục hoàn thiện luận cứ, đề án, đánh giá tác động, làm rõ nguồn lực, đối tượng và phạm vi trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Gắn với công bố Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050, Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hữu Huy yêu cầu xác định rõ nhiệm vụ ưu tiên, giải pháp huy động nguồn lực và trách nhiệm tổ chức thực hiện. “Tỉnh xác định, công bố quy hoạch phải gắn liền với tổ chức thực hiện hiệu quả, huy động nguồn lực, triển khai các dự án trọng điểm và bảo đảm sự phát triển đồng bộ, bền vững”, ông Đỗ Hữu Huy nhấn mạnh.
Theo đó, tỉnh sẽ tập trung xây dựng kế hoạch triển khai quy hoạch, xác định danh mục dự án ưu tiên, phân kỳ đầu tư; nghiên cứu cơ chế điều phối thống nhất trên địa bàn 6 phường, xã. Trách nhiệm người đứng đầu phải gắn với sản phẩm, tiến độ cụ thể, đồng thời tăng cường theo dõi, lượng hóa hiệu quả từng chính sách.
