Linh kiện súng được lực lượng Công an thu giữ tại nhà 1 đối tượng phạm tội. Ảnh: CAND
Nhận diện sớm những đơn hàng “lạ” không chỉ giúp người dân tự bảo vệ mình trước rủi ro pháp lý mà còn ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa.
Nhận diện rủi ro từ những chi tiết kim loại “vô hại”
Thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm thời gian qua cho thấy, thủ đoạn của các đối tượng mua bán vũ khí ngày càng tinh vi và xảo quyệt.
Để qua mặt lực lượng chức năng, thay vì mua bán trực tiếp nguyên khẩu súng, chúng tìm cách bóc tách, chia nhỏ từng công đoạn chế tạo. Các đối tượng này lén lút đặt gia công riêng lẻ từng chi tiết tại nhiều cơ sở cơ khí khác nhau.
Đồng thời, triệt để lợi dụng dịch vụ bưu chính, giao nhận hàng hóa nhằm che giấu hành vi vận chuyển trái phép.
Theo khoản 2 Điều 2 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2024 (Luật số 42/2024/QH15), các loại súng bắn đạn ghém, súng nén khí, súng nén hơi và đạn đi kèm, nếu được sử dụng để xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người, đều bị xác định là vũ khí quân dụng.
Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 4 của Luật này nghiêm cấm tuyệt đối hành vi nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, sửa chữa, hoán cải, lắp ráp và sử dụng trái phép vũ khí.
Đáng chú ý, Bộ Công an đã liên tục phát đi cảnh báo đến các cơ sở gia công cơ khí về việc linh kiện cơ bản của súng như thân súng, nòng súng, bộ phận cò, khóa nòng, kim hỏa đều thuộc nhóm được quản lý chặt chẽ. Những loại máy móc gia công có độ chính xác cao (tiện, phay, hàn, CNC) rất dễ bị đối tượng xấu lợi dụng.
Do đó, khi tiếp nhận một đơn đặt hàng gia công, nếu khách hàng cố tình che giấu mục đích hoặc không giải thích được công năng của sản phẩm, chủ cơ sở phải chủ động từ chối và báo cơ quan Công an.
Trong lĩnh vực giao nhận, do lưu lượng hàng hóa lớn, các đối tượng cũng lợi dụng dịch vụ bưu chính, vận tải để luân chuyển súng đạn.
Dưới góc độ pháp lý, khoản 1 Điều 12 Luật Bưu chính 2010 nghiêm cấm việc gửi, chấp nhận bưu gửi chứa vũ khí, vật liệu nổ…
Để phòng ngừa rủi ro, doanh nghiệp và nhân viên giao nhận phải tuân thủ quyền, nghĩa vụ kiểm tra nội dung kiện hàng theo Điều 29 Luật Bưu chính. Khi có căn cứ xác định hàng hóa thuộc diện cấm, đơn vị cần dừng tiếp nhận và phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý.
Nâng cao ý thức, tự tạo “lá chắn” an toàn
Về mặt trách nhiệm pháp lý, theo Điều 304 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), hành vi chế tạo, tàng trữ, mua bán, vận chuyển trái phép vũ khí quân dụng có thể chịu mức phạt cao nhất là tù chung thân.
Tuy nhiên, doanh nghiệp, hộ kinh doanh cũng cần hiểu đúng để tránh tâm lý lo ngại không cần thiết. Trách nhiệm pháp lý hình sự chỉ phát sinh khi thỏa mãn đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm, đặc biệt là yếu tố lỗi (mặt chủ quan của tội phạm).
Theo nguyên tắc của Bộ luật Hình sự, Điều 304 chỉ quy trách nhiệm khi người thực hiện có hành vi “cố ý” (biết rõ đó là vũ khí, linh kiện vũ khí nhưng vẫn làm). Nếu cơ sở cơ khí hoặc nhân viên giao hàng hoàn toàn không biết và không thể biết đó là vũ khí do bị lừa dối, che giấu tinh vi, họ sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Dù vậy, để bảo vệ mình từ sớm, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần chủ động áp dụng các giải pháp phòng ngừa.
Trước hết, cần rà soát quy trình quản lý, lưu giữ thông tin khách hàng, đơn hàng theo đúng quy định của Luật Thương mại và Luật Bưu chính. Đồng thời, thường xuyên phổ biến cho nhân viên các quy định pháp luật liên quan đến vũ khí tại Luật số 42/2024/QH15.
Các đơn vị phải đặc biệt cảnh giác trước những đơn hàng gia công chi tiết kim loại không rõ công năng, người đặt hàng che giấu mục đích. Kiên quyết từ chối tiếp nhận gia công, vận chuyển khi có dấu hiệu liên quan đến vũ khí, không vì lợi nhuận mà vi phạm điều cấm.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, cần thông báo ngay cho cơ quan Công an. Hành vi cố tình che giấu hoặc không trình báo hoàn toàn có thể đối diện với tội danh “Không tố giác tội phạm” theo Điều 390 Bộ luật Hình sự.
Chủ động nhận diện, kiểm soát rủi ro tận gốc chính là phương thức thiết thực nhất để doanh nghiệp tự bảo vệ mình, bảo vệ sự an toàn cho hoạt động kinh doanh hợp pháp.
