Từ lợi thế bản địa đến xây dựng thương hiệu
Những năm gần đây, nhiều địa phương tại tỉnh Quảng Trị đang chuyển mình rõ nét trong phát triển kinh tế nông thôn. Từ sản xuất mang tính tự cung, tự cấp, các tổ hợp tác, hợp tác xã đã từng bước xây dựng sản phẩm OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) theo hướng hàng hóa, gắn với nhu cầu thị trường. Đáng chú ý, sự thay đổi về tư duy trong xây dựng thương hiệu, mở rộng kênh tiêu thụ và ứng dụng chuyển đổi số đang tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
Tuy vậy, "bài toán" tiêu thụ sản phẩm OCOP vẫn còn không ít “điểm nghẽn”. Thị trường thiếu ổn định, năng lực quảng bá hạn chế, đặc biệt là mức độ ứng dụng công nghệ số chưa đồng đều giữa các chủ thể sản xuất. Trước thực tế này, tỉnh Quảng Trị đã đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ như xây dựng thương hiệu, đăng ký nhãn hiệu, xúc tiến thương mại và tập huấn bán hàng trực tuyến. Việc đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử bước đầu giúp người dân tiếp cận phương thức kinh doanh hiện đại.
Những năm gần đây, nhiều địa phương tại tỉnh Quảng Trị đang chuyển mình rõ nét trong phát triển kinh tế nông thôn
Không chỉ khu vực miền núi, nhiều địa phương ở miền biển Quảng Trị cũng sở hữu nguồn tài nguyên phong phú với nhiều làng nghề truyền thống lâu đời. Tuy nhiên, phần lớn sản vật vẫn dừng ở quy mô nhỏ lẻ, tiêu thụ nội địa, chưa tạo dựng được thương hiệu mạnh.
Làng Cảnh Dương (xã Hòa Trạch) là một trong những làng biển lâu đời. Nghề làm nước mắm tại đây đã tồn tại hàng trăm năm, với quy trình thủ công được truyền qua nhiều thế hệ. Từ chỗ sản xuất nhỏ lẻ phục vụ nhu cầu trong vùng, nhiều cơ sở đã chủ động mở rộng quy mô, từng bước đưa sản phẩm ra thị trường rộng lớn hơn.
Điển hình như cơ sở nước mắm của bà Nguyễn Thị Hương, không chỉ tạo việc làm cho lao động địa phương mà còn đưa sản phẩm đến các thành phố lớn và xuất khẩu ra nước ngoài. Tuy nhiên, số lượng sản phẩm thực sự xây dựng được thương hiệu vẫn còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu là thiếu liên kết chuỗi, phát triển còn rời rạc, chưa tận dụng hết tiềm năng.
Theo chính quyền địa phương, việc xây dựng sản phẩm OCOP gắn với thương hiệu và chuỗi giá trị đang là hướng đi trọng tâm nhằm khai thác hiệu quả lợi thế tự nhiên, nâng cao thu nhập cho người dân vùng biển.
Gắn OCOP với xúc tiến thương mại và du lịch
Một trong những hướng đi đang được Quảng Trị tập trung là kết hợp phát triển sản phẩm OCOP với du lịch và xúc tiến thương mại. Thực tế cho thấy, nhu cầu tiêu dùng của du khách chính là kênh quảng bá hiệu quả, giúp sản phẩm địa phương mở rộng thị trường.
Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ chế biến thủy sản Long Tám là ví dụ tiêu biểu. Với việc đầu tư máy móc, đa dạng hóa sản phẩm và chủ động tham gia các hội chợ, triển lãm, hợp tác xã đã đưa nhiều sản phẩm OCOP 4 sao tiếp cận thị trường trong nước và xuất khẩu sang Lào, Thái Lan. Việc tận dụng các điểm bán hàng du lịch cũng góp phần nâng cao nhận diện thương hiệu.
Hiện, toàn tỉnh có 349 sản phẩm OCOP, trong đó nhóm sản phẩm vùng biển chiếm 54 sản phẩm. Tuy nhiên, con số này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Do đó, việc rà soát, lựa chọn sản phẩm chủ lực theo chuỗi giá trị đang được xác định là nhiệm vụ cấp thiết, nhằm tránh phát triển dàn trải.
Sản phẩm OCOP của tỉnh Quảng Trị được trưng bày tại Hội chợ Mùa Xuân
Song song với đó, Quảng Trị đang thúc đẩy xây dựng không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm tại các điểm du lịch, bến tàu, khu dịch vụ ven biển; phát triển mô hình du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm sản xuất. Đây được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm OCOP.
Đặc biệt, kế hoạch xúc tiến thương mại giai đoạn 2026 - 2030 với kinh phí hơn 50,3 tỷ đồng được ban hành đã tạo cú hích mới cho hoạt động kết nối thị trường. Tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng tiêu thụ các sản phẩm chủ lực từ 3 - 5%/năm và phấn đấu đến năm 2030 có khoảng 60% doanh nghiệp, HTX tham gia các nền tảng thương mại điện tử.
Cùng với đó, các chương trình đào tạo kỹ năng bán hàng, xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại sẽ được triển khai thường xuyên. Việc tổ chức, tham gia hội chợ trong và ngoài nước, mở rộng hệ thống phân phối và đưa hàng Việt về nông thôn, miền núi được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá.
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Lê Công Như, chủ chuỗi cơ sở bán sản phẩm OCOP Quảng Trị chia sẻ, những năm gần đây, sản phẩm OCOP của địa phương đã có bước tiến rõ rệt về chất lượng, mẫu mã và khả năng tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, để duy trì đầu ra ổn định, các chủ thể sản xuất vẫn cần sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn trong kết nối tiêu thụ và quảng bá.
“Khách hàng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, câu chuyện sản phẩm, nên ngoài chất lượng, việc xây dựng thương hiệu và đẩy mạnh bán hàng trên nền tảng số là yếu tố then chốt. Khi sản phẩm OCOP được kể đúng câu chuyện và tiếp cận đúng kênh phân phối, giá trị sẽ được nâng lên rõ rệt” - anh Như chia sẻ thêm.
Ông Trần Xuân Cương, Giám đốc Công ty Du lịch Netin chia sẻ, việc gắn sản phẩm OCOP với du lịch đang mở ra hướng phát triển rất tiềm năng cho địa phương. “Du khách hiện nay không chỉ tham quan mà còn có nhu cầu trải nghiệm và mua sắm các sản vật đặc trưng. Nếu xây dựng được các điểm giới thiệu, không gian trải nghiệm sản xuất và kể được câu chuyện văn hóa phía sau mỗi sản phẩm, OCOP Quảng Trị sẽ có thêm kênh tiêu thụ hiệu quả và bền vững. Đây cũng là cách để nâng cao giá trị sản phẩm, đồng thời quảng bá hình ảnh địa phương một cách tự nhiên, sinh động”.
Có thể thấy, với định hướng đúng và các giải pháp đồng bộ, Quảng Trị đang từng bước tháo gỡ “nút thắt” thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm OCOP, qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.
Hiện, toàn tỉnh Quảng Trị có 160 sản phẩm OCOP của tổ hợp tác, hợp tác xã; trong đó có 2 sản phẩm đạt 5 sao và 31 sản phẩm đạt 4 sao. Liên minh Hợp tác xã tỉnh đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm nâng cao năng lực sản xuất, đặc biệt chú trọng hỗ trợ chuyển đổi số, tạo điều kiện để các sản phẩm OCOP từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.
