Nhiều kho xưởng chưa tuân thủ quy định
Thời gian qua, nhu cầu thu mua, sơ chế, bảo quản sầu riêng tại tỉnh Đắk Lắk tăng cao, kéo theo sự phát triển nhanh của hệ thống nhà xưởng, kho bãi. Tuy nhiên, nhiều công trình được xây dựng không đúng quy định, gây khó khăn cho công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, ảnh hưởng đến quy hoạch vùng chuyên canh.
Kho bãi sầu riêng ồ ạt mọc lên ven quốc lộ tiềm ẩn nguy cơ ùn tắc, mất an toàn giao thông
Theo báo cáo của Thanh tra tỉnh Đắk Lắk, tính đến ngày 18/8 có 55/102 xã, phường báo cáo về tình hình nhà xưởng, kho bãi sầu riêng. Trong 26 xã, phường báo cáo có kho xưởng, ghi nhận có tổng cộng 477 kho xưởng sầu riêng. Trong đó, 27 kho xưởng được xây dựng đúng quy định, 251 kho xưởng có vi phạm và 199 kho xưởng chưa được các địa phương rà soát, báo cáo cụ thể.
Trong số các kho xưởng có vi phạm, báo cáo nêu 70 kho xưởng xây dựng trên đất ở; số kho xây dựng trên diện tích đất ở và một phần diện tích đất nông nghiệp là 127 kho; 16 kho xưởng xây dựng hoàn toàn trên đất nông nghiệp; 38 kho xưởng xây dựng trên diện tích đất khác.
Về giấy phép xây dựng, trong tổng số 477 kho xưởng, có 114 kho xưởng được cấp phép. Tuy nhiên, chỉ 14 kho xưởng xây dựng đúng giấy phép; 18 kho xưởng xây dựng vượt diện tích được cấp phép; 82 kho xưởng chưa được kiểm tra diện tích. Đối với 363 kho xưởng còn lại, báo cáo ghi nhận các trường hợp thuộc khu vực miễn giấy phép xây dựng, chưa có giấy phép xây dựng hoặc địa phương chưa báo cáo.
Đến nay, chính quyền các xã, phường đã xử lý vi phạm đối với 83 trường hợp, với tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính hơn 1,6 tỷ đồng. Tuy nhiên, mới có 1 trường hợp tại phường Buôn Hồ thực hiện khắc phục hậu quả theo quy định.
Một trong những địa phương có nhiều kho xưởng sầu riêng vi phạm là xã Cuôr Đăng. Theo báo cáo của UBND xã, toàn xã có 21 kho xưởng sầu riêng, trong đó 20 kho xưởng có vi phạm liên quan đến đất đai, xây dựng.
UBND xã Cuôr Đăng đã xử phạt vi phạm hành chính đối với 20 chủ kho xưởng. Đồng thời, lực lượng chức năng địa phương hướng dẫn, đôn đốc các chủ kho xưởng bổ sung, hoàn thiện thủ tục theo quy định.
Tại xã Krông Pắk, theo báo cáo của UBND xã, địa phương có gần 3.000 ha sầu riêng, sản lượng năm 2026 ước đạt 64.000 tấn. Toàn xã hiện có 220 kho xưởng sầu riêng, tập trung chủ yếu dọc Quốc lộ 26, đường Y Jút và Tỉnh lộ 9. Kho xưởng lớn nhất có diện tích khoảng 8.500 m², nhỏ nhất khoảng 50 m².
Qua kiểm tra, có 196 kho xưởng hình thành trước ngày 1/7/2025, thời điểm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; 24 kho xưởng xây dựng, cơi nới sau ngày 1/7/2025.
Đối với 24 kho xưởng hình thành sau ngày 1/7/2025, UBND xã Krông Pắk xác định có 15 công trình vi phạm và đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền 450 triệu đồng.
Ngoài xử phạt hành chính, UBND xã yêu cầu các chủ đầu tư, người vi phạm thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, trong đó có việc tự tháo dỡ công trình, khôi phục tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm.
Một trong những kho sầu riêng xây dựng không đúng với giấy phép được cấp.
Đến nay, các chủ đầu tư, người vi phạm cơ bản đã chấp hành việc nộp tiền phạt. Tuy nhiên, do đang trong thời gian thu mua sầu riêng, một số trường hợp chưa tự giác tháo dỡ công trình vi phạm, chưa khôi phục tình trạng ban đầu của đất và chưa thực hiện chuyển mục đích sử dụng đất phù hợp.
Một lãnh đạo UBND xã Krông Pắk, cho biết địa phương đã cử cán bộ chuyên môn hướng dẫn, đôn đốc các chủ kho xưởng vi phạm bổ sung hồ sơ theo quy định hiện hành.
Rà soát quỹ đất, tháo gỡ vướng mắc về thủ tục
UBND xã Krông Pắk nhận định, nhu cầu bảo quản sầu riêng phục vụ xuất khẩu tăng cao đã kéo theo nhu cầu đầu tư xây dựng kho bãi, gây khó khăn cho công tác quản lý trật tự xây dựng tại địa phương.
Trong khi đó, đội ngũ cán bộ, công chức thực hiện nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng còn thiếu; công tác kiểm tra, xử lý vi phạm có thời điểm chưa thường xuyên, kịp thời.
Theo UBND xã Krông Pắk, việc xử lý vi phạm hành chính và tổ chức thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả đối với một số trường hợp chưa thực sự kiên quyết, triệt để. Một số tổ chức, cá nhân vi phạm còn né tránh, chậm thực hiện hoặc trì hoãn việc khắc phục hậu quả; chưa tự tháo dỡ công trình vi phạm, chưa thực hiện chuyển mục đích sử dụng đất hoặc khôi phục tình trạng ban đầu của đất.
Qua rà soát tại các địa phương, trong đó có 6 xã trọng điểm gồm Krông Pắk, Ea Knuếc, Pơng Drang, Krông Búk, Dliê Ya và Phú Xuân, Thanh tra tỉnh Đắk Lắk ghi nhận nhiều bất cập trong việc xây dựng kho xưởng sầu riêng.
20/21 kho xưởng sầu riêng tại xã Cuôr Đăng không phù hợp với quy hoạch đất đai.
Nhiều kho xưởng được xây dựng sai mục đích sử dụng đất, vi phạm quy định của pháp luật về đất đai. Tuy nhiên, hầu hết các trường hợp vi phạm mới bị xử phạt vi phạm hành chính, công trình vẫn tồn tại và chưa thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định. Thực trạng này dẫn đến việc nhiều cá nhân, tổ chức chấp nhận bị xử phạt để tiếp tục xây dựng kho xưởng.
Đặc biệt, tại các xã Krông Pắk và Ea Knuếc, kho bãi phát triển ồ ạt dọc Quốc lộ 26, có dấu hiệu lấn chiếm chỉ giới giao thông, tiềm ẩn nguy cơ ùn tắc, mất an toàn giao thông trong cao điểm mùa vụ sầu riêng.
Theo Thanh tra tỉnh Đắk Lắk, những bất cập trong xây dựng, quản lý kho xưởng sầu riêng xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan.
Về nguyên nhân khách quan, thị trường sầu riêng phát triển mạnh khiến nhu cầu kho bãi tăng nhanh, trong khi quỹ đất thương mại, dịch vụ và hạ tầng logistics tại Đắk Lắk chưa theo kịp. Bên cạnh đó, thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất còn phức tạp, mất nhiều thời gian, nghĩa vụ tài chính lớn. Một số người dân chưa nắm rõ hoặc cố tình bỏ qua quy định về chuyển mục đích sử dụng đất, có tâm lý “xây trước, hợp thức hóa sau”, né tránh thực hiện thủ tục.
Về nguyên nhân chủ quan, Thanh tra tỉnh cho rằng chính quyền cơ sở chưa quan tâm đúng mức đến quy hoạch phát triển kho bãi; công tác kiểm tra, xử lý vi phạm chưa kiên quyết, triệt để. Việc hướng dẫn phân loại công trình giữa các sở, ngành còn thiếu đồng bộ, tạo kẽ hở khiến vi phạm kéo dài.
Trước thực trạng trên, Thanh tra tỉnh Đắk Lắk kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo UBND các xã, phường tuyệt đối không để phát sinh kho xưởng mới trái phép.
Đồng thời, các địa phương cần chủ động rà soát nhu cầu thực tế để bổ sung quy hoạch, bố trí quỹ đất phù hợp với vùng trồng, chấm dứt tình trạng kho xưởng phát triển tự phát; phân loại cụ thể từng công trình để hướng dẫn chủ sử dụng hoàn thiện thủ tục pháp lý hoặc lập phương án sử dụng đất kết hợp đa mục đích theo đúng quy định.
Đối với Sở Xây dựng, Thanh tra tỉnh kiến nghị chủ trì hướng dẫn công tác cấp phép xây dựng, phối hợp xử lý dứt điểm các trường hợp vi phạm hành lang an toàn giao thông.
Đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương, Thanh tra tỉnh kiến nghị hướng dẫn thực hiện quy định về sử dụng đất đa mục đích, gắn quy hoạch kho bãi với các vùng chuyên canh sầu riêng lớn. Đồng thời, nghiên cứu giải pháp phát triển hệ thống logistics tập trung, đáp ứng nhu cầu xuất khẩu lâu dài của ngành hàng chủ lực của tỉnh.
Tỉnh Đắk Lắk có khoảng 44.000 ha sầu riêng, chiếm hơn 21% tổng diện tích cả nước. Trong đó, khoảng 26.000 ha đang cho thu hoạch, sản lượng năm 2026 ước đạt khoảng 500.000 tấn. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng Đắk Lắk đạt khoảng 1,1 tỷ USD. Sầu riêng trở thành cây trồng chủ lực, mang lại giá trị kinh tế, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho hàng vạn nông dân.
