Thương mại song phương duy trì tăng trưởng tích cực
Năm 2025 đánh dấu cột mốc 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Trước đó, từ năm 2012, hai nước đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện. Trên nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp, hợp tác kinh tế - thương mại giữa hai nước đang từng bước lấy lại đà tăng trưởng tích cực, mở ra nhiều cơ hội mới cho cộng đồng doanh nghiệp hai bên.
Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, năm 2025, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Liên bang Nga đạt 4,77 tỷ USD, tăng 4% so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt gần 2,26 tỷ USD, giảm nhẹ 3,2%, trong khi nhập khẩu từ Nga đạt 2,51 tỷ USD, tăng 11,6%. Đà tăng trưởng này tiếp tục được duy trì trong những tháng đầu năm 2026. Trong 4 tháng đầu năm, tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt 1,72 tỷ USD, tăng 9,22% so với cùng kỳ năm trước.
Cà phê là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực sang thị trường Nga. Ảnh: TTXVN
Cơ cấu hàng hóa giữa hai nước mang tính bổ trợ rõ rệt. Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Nga nhiều mặt hàng nông sản như hạt điều, cà phê, cao su, hạt tiêu cùng các sản phẩm dệt may, thủy sản, linh kiện điện tử và điện thoại... Ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Nga các mặt hàng đầu vào quan trọng phục vụ sản xuất như lúa mì, hóa chất, dược phẩm, thiết bị ô tô, than đá, phân bón và nguyên liệu nhựa...
Những kết quả trên cho thấy quan hệ thương mại giữa hai nền kinh tế vẫn còn nhiều dư địa phát triển, đặc biệt trong bối cảnh hai nước đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi về cơ chế hợp tác, logistics và kết nối doanh nghiệp.
Dư địa hợp tác lớn từ cơ cấu thương mại bổ trợ, các hiệp định ưu đãi và logistics
Trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang Liên bang Nga năm 2025, nhiều nhóm hàng ghi nhận mức tăng trưởng cao. Sắt thép tăng 582,8%; cà phê tăng 51%; giày dép tăng 43,4%; đồ chơi và dụng cụ thể thao tăng 41,7%.
Xét theo giá trị, dệt may tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất với 504 triệu USD, chiếm 22,3% tổng kim ngạch xuất khẩu sang Nga. Tiếp theo là cà phê đạt 462,3 triệu USD, chiếm 20%; thủy sản đạt 214,5 triệu USD.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Nga chủ yếu các nguyên liệu đầu vào cho sản xuất. Than đá đứng đầu với 875 triệu USD, chiếm 35% tổng kim ngạch nhập khẩu. Tiếp theo là phân bón đạt 315,2 triệu USD và chất dẻo nguyên liệu đạt 130 triệu USD. Một số nhóm hàng ghi nhận mức tăng trưởng cao như kim loại thường khác tăng 124,4%; quặng và khoáng sản tăng 72,6%; ô tô nguyên chiếc tăng 62,6%.
Tại Hội thảo Xúc tiến thương mại với thị trường Liên bang Nga do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức mới đây, ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại khẳng định Việt Nam và Liên bang Nga có mối quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp, đang phát triển tích cực trên nền tảng Đối tác chiến lược toàn diện. Trong lĩnh vực kinh tế - thương mại, quan hệ hai nước tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định.
Theo ông Lê Hoàng Tài, cơ cấu thương mại giữa hai nước mang tính bổ trợ rõ nét với các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam là dệt may, nông sản, thủy sản, cà phê; trong khi nhập khẩu từ Nga chủ yếu là năng lượng và nguyên liệu phục vụ sản xuất. Đây là dấu hiệu cho thấy dư địa hợp tác giữa hai nền kinh tế còn rất lớn trong thời gian tới. Đặc biệt, Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) tiếp tục là nền tảng quan trọng giúp hàng hóa Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh tại thị trường Nga thông qua các ưu đãi thuế quan và thuận lợi hóa thương mại. Hiệp định này được ký kết năm 2015 và có hiệu lực từ tháng 10/2016. Đến nay, phần lớn các mặt hàng xuất nhập khẩu giữa hai nước được hưởng mức thuế nhập khẩu 0% hoặc ở mức rất thấp.
Cùng với đó, các doanh nghiệp hai nước hiện có thể sử dụng đồng rúp và đồng Việt Nam trong thanh toán thương mại song phương. Việc Liên bang Nga cấp visa điện tử với thời hạn lưu trú 15 ngày cho công dân Việt Nam cũng tạo thêm điều kiện thuận lợi cho hoạt động giao thương và xúc tiến thương mại.
Theo ông Dương Hoàng Minh, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Liên bang Nga, Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Nga trong ASEAN. Sau giai đoạn khó khăn, kim ngạch thương mại song phương đã phục hồi rõ rệt. Năm 2023 đạt 3,6 tỷ USD; năm 2024 đạt 4,6 tỷ USD; đến năm 2025 đạt khoảng 4,8 tỷ USD.
Ông Dương Hoàng Minh nhấn mạnh tiềm năng hợp tác kinh tế - thương mại giữa hai nước còn rất lớn. Ngoài lợi thế từ Hiệp định thương mại tự do, hai nước cũng đã mở lại các đường bay trực tiếp với chính sách visa thuận lợi. Hợp tác du lịch đang tăng trưởng mạnh và dự kiến năm 2026 sẽ có khoảng 1 triệu khách du lịch Nga tới Việt Nam, góp phần thúc đẩy tăng trưởng thương mại dịch vụ song phương.
Để tận dụng tốt cơ hội, ông Dương Hoàng Minh khuyến nghị doanh nghiệp khai thác hiệu quả các ưu đãi từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á - Âu cũng như các chính sách ưu đãi đầu tư của Nga; nghiên cứu mở văn phòng đại diện tại Nga nhằm gia tăng sự hiện diện của hàng hóa Việt Nam; tích cực tham gia các triển lãm chuyên ngành và các đoàn giao dịch thương mại do Bộ Công Thương cũng như các địa phương tổ chức.
Bên cạnh các yếu tố về thị trường và chính sách, logistics đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) cho biết, Việt Nam và Liên bang Nga hiện đều là thành viên của Tổ chức Hợp tác Đường sắt (OSJD). Từ năm 2015, VNR và Công ty Cổ phần Đường sắt Nga (RZD) đã ký thỏa thuận hợp tác phát triển vận tải đường sắt liên vận quốc tế nhằm gia tăng sản lượng hàng hóa vận chuyển giữa hai nước.
Những năm gần đây, VNR tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế để phát triển các tuyến vận tải Việt Nam - Nga. Từ năm 2018, VNR hợp tác với RZD Logistics. Năm 2024, VNR ký thỏa thuận với FESCO triển khai vận tải đa phương thức kết hợp đường biển và đường sắt, đồng thời phát triển vận tải toàn trình bằng đường sắt.
Theo VNR, năm 2025, tổng sản lượng hàng hóa vận chuyển giữa Việt Nam và Nga đạt 688,3 nghìn tấn, tăng 38% so với năm 2024. Trong đó, sản lượng vận chuyển bằng đường sắt từ Việt Nam tới thị trường Nga đạt khoảng 77,9 nghìn tấn; chiều nhập khẩu đạt khoảng 51,9 nghìn tấn. Trong bối cảnh kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Liên bang Nga duy trì khoảng 5 tỷ USD mỗi năm, cùng với xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng Á - Âu, nhu cầu đối với các hành lang vận tải ổn định, hiệu quả sẽ tiếp tục gia tăng.
So với vận tải biển, đường sắt có lợi thế về thời gian; trong khi chi phí thấp hơn đáng kể so với đường hàng không. Đây được xem là phương thức phù hợp cho các mặt hàng như mỹ phẩm, điện tử, hàng may mặc và nông sản chế biến.
Với nền tảng quan hệ chính trị tốt đẹp, cơ cấu hàng hóa mang tính bổ trợ cao, các ưu đãi từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á - Âu cùng những nỗ lực mở rộng kết nối logistics, thương mại Việt Nam - Liên bang Nga đang đứng trước cơ hội phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới. Điều này không chỉ góp phần gia tăng kim ngạch xuất nhập khẩu mà còn tạo thêm động lực thúc đẩy hợp tác đầu tư, dịch vụ và kết nối chuỗi cung ứng giữa hai nền kinh tế.
Sáng 16/6, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã lên đường tham dự Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga và có các hoạt động song phương tại Kazan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến công tác đầu tiên của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trên cương vị mới tới Liên bang Nga.
