Quan hệ Việt Nam - Campuchia tiếp tục được củng cố và phát triển toàn diện

Phóng viên (PV): Nhân dịp kỷ niệm 59 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Campuchia (24-6-1967 / 24-6-2026), đề nghị ông cho biết về lịch sử và ý nghĩa của việc thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước?

Nhà nghiên cứu Uch Leang: Việt Nam và Campuchia là hai quốc gia láng giềng gần gũi, có mối quan hệ lịch sử lâu đời, gắn bó về địa lý, văn hóa và lợi ích chiến lược. Trong suốt chiều dài lịch sử, nhân dân hai nước đã cùng chia sẻ nhiều giá trị tương đồng, luôn dành cho nhau sự hỗ trợ và đoàn kết trong những thời điểm quan trọng của mỗi dân tộc. Chính vì vậy, quan hệ Việt Nam - Campuchia không chỉ là quan hệ giữa hai quốc gia láng giềng, mà còn là mối quan hệ hữu nghị truyền thống được xây dựng bằng sự tin cậy, tình đoàn kết và sự hy sinh của nhiều thế hệ.

Ngày 24-6-1967 đánh dấu một cột mốc lịch sử quan trọng khi hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao. Sự kiện này đã tạo nền tảng pháp lý và chính trị quan trọng để thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương phát triển toàn diện trong những thập kỷ tiếp theo. Trải qua 59 năm xây dựng và phát triển, quan hệ Việt Nam - Campuchia đã vượt qua nhiều biến động của tình hình khu vực và quốc tế, để trở thành một trong những mối quan hệ láng giềng ổn định, bền vững và có ý nghĩa chiến lược đối với cả hai nước.

Việt Nam và Campuchia là hai nước láng giềng có quan hệ hữu nghị truyền thống gắn bó, quân và dân hai nước đã kề vai sát cánh trong công cuộc đấu tranh chống thực dân, đế quốc, lật đổ chế độ diệt chủng, đem lại độc lập, tự do, hạnh phúc cho nhân dân mỗi nước. Nhân dân Campuchia đã dành sự ủng hộ quý báu đối với cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước của Việt Nam. Ngược lại, Việt Nam đã cùng lực lượng cách mạng Campuchia giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi chế độ diệt chủng Pol Pot vào ngày 7-1-1979, mở ra thời kỳ hồi sinh và phát triển của đất nước Campuchia. Những đóng góp và sự hỗ trợ lẫn nhau trong những giai đoạn khó khăn nhất đã trở thành nền tảng lịch sử vững chắc, tạo nên tình đoàn kết đặc biệt và sự gắn bó sâu sắc giữa hai dân tộc.

Bước vào thời kỳ hòa bình và phát triển, quan hệ hai nước không ngừng được củng cố và mở rộng trên tất cả các lĩnh vực. Đặc biệt, từ năm 2005, hai bên đã thống nhất triển khai quan hệ theo phương châm “Láng giềng tốt đẹp, hữu nghị truyền thống, hợp tác toàn diện, bền vững lâu dài”. Đây không chỉ là định hướng chiến lược, mà còn là kim chỉ nam cho mọi hoạt động hợp tác giữa hai nước trong suốt hai thập kỷ qua.

Kỷ niệm 59 năm thiết lập quan hệ ngoại giao không chỉ là dịp để nhìn lại chặng đường lịch sử đầy ý nghĩa đã qua, mà còn là cơ hội để khẳng định quyết tâm của lãnh đạo và nhân dân hai nước trong việc tiếp tục vun đắp tình hữu nghị truyền thống, tăng cường hợp tác toàn diện và cùng nhau hướng tới tương lai phát triển bền vững. Trong bối cảnh khu vực và thế giới đang có nhiều biến động, việc tiếp tục củng cố quan hệ Việt Nam - Campuchia không chỉ mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước, mà còn đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển của khu vực Đông Nam Á.

Có thể khẳng định rằng, sau gần sáu thập kỷ, quan hệ Việt Nam - Campuchia đã trở thành một tài sản chung vô giá của hai dân tộc. Đây là nền tảng quan trọng để hai nước tiếp tục phát huy những thành tựu đã đạt được, đưa quan hệ song phương phát triển lên tầm cao mới, đáp ứng lợi ích của nhân dân hai nước, đóng góp vào sự thịnh vượng chung của ASEAN trong tương lai.

PV: Đề nghị ông cho biết những thành tựu nổi bật trong quan hệ Việt Nam - Campuchia trong 59 năm qua, đặc biệt là thời gian gần đây?

Nhà nghiên cứu Uch Leang: Trong suốt 59 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao (24-6-1967 / 24-6-2026), quan hệ Việt Nam - Campuchia đã không ngừng được củng cố và phát triển trên tất cả các lĩnh vực, từ chính trị - ngoại giao, kinh tế - thương mại, quốc phòng - an ninh đến văn hóa, giáo dục và giao lưu nhân dân. Đây là một trong những mối quan hệ láng giềng có chiều sâu lịch sử, được xây dựng trên nền tảng tin cậy chính trị, tôn trọng lẫn nhau và lợi ích chung của hai dân tộc.

Từ năm 2005, quan hệ hai nước được định hướng theo phương châm “Láng giềng tốt đẹp, hữu nghị truyền thống, hợp tác toàn diện, bền vững lâu dài”. Phương châm này đã trở thành kim chỉ nam cho các hoạt động hợp tác song phương và tiếp tục được lãnh đạo hai nước khẳng định trong giai đoạn hiện nay.

Về chính trị - ngoại giao, hai bên duy trì thường xuyên các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao giữa lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Quốc hội. Những cuộc gặp gỡ giữa Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm và Chủ tịch Đảng nhân dân Campuchia, Chủ tịch Thượng viện Campuchia Samdech Akka Moha Sena Padei Techo Hun Sen vào tháng 2-2025, tháng 9-2025 và tháng 2-2026, cùng chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Vương quốc Campuchia Samdech Moha Borvor Thipadei Hun Manet vào năm 2026, đã góp phần củng cố lòng tin chính trị, tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau và định hướng hợp tác chiến lược giữa hai nước trong giai đoạn mới.

Về kinh tế - thương mại, đây là lĩnh vực có bước phát triển nổi bật nhất. Kim ngạch thương mại song phương đã tăng từ 117 triệu USD năm 1998 lên hơn 10,1 tỷ USD năm 2024 và đạt khoảng 11,3 tỷ USD trong năm 2025. Hai nước đang hướng tới mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 20 tỷ USD trong những năm tới. Hiện nay, Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ ba của Campuchia và là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Campuchia. Đồng thời, Việt Nam cũng là thị trường nhập khẩu quan trọng đối với nhiều mặt hàng nông sản chủ lực của Campuchia như gạo, cao su, sắn và hạt điều.

Trong lĩnh vực đầu tư, Việt Nam hiện có khoảng 215 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Campuchia với tổng vốn đăng ký khoảng 2,94 tỷ USD, đứng thứ năm trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Campuchia. Các doanh nghiệp Việt Nam hiện diện tại phần lớn các tỉnh, thành phố của Campuchia, tập trung vào các lĩnh vực nông nghiệp, viễn thông, ngân hàng, tài chính, công nghiệp chế biến, hàng không và du lịch. Các dự án này không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, mà còn tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương và hỗ trợ nhiều hoạt động an sinh xã hội tại Campuchia.

Hợp tác quốc phòng - an ninh tiếp tục là một trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương. Hai nước duy trì cơ chế phối hợp hiệu quả trong quản lý và bảo vệ biên giới, tăng cường tuần tra chung, phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, ngăn chặn các hoạt động xuất nhập cảnh trái phép và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh ở khu vực biên giới. Hai bên cùng hướng tới mục tiêu xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững.

Trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục và giao lưu nhân dân, quan hệ hợp tác ngày càng được mở rộng. Hàng nghìn sinh viên Campuchia đã và đang học tập tại Việt Nam thông qua các chương trình học bổng và hiệp định hợp tác giáo dục giữa hai nước. Đồng thời, ngày càng có nhiều sinh viên và nghiên cứu sinh Việt Nam đến học tập, nghiên cứu tại Campuchia. Những hoạt động này góp phần quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường hiểu biết giữa nhân dân hai nước.

Lĩnh vực du lịch cũng ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Việt Nam tiếp tục là thị trường khách du lịch quốc tế lớn nhất của Campuchia, với hơn 1,22 triệu lượt khách Việt Nam đến Campuchia trong năm 2025. Ngược lại, lượng khách Campuchia đến Việt Nam đạt hơn 687.000 lượt, đưa Campuchia trở thành một trong những thị trường khách quốc tế quan trọng của Việt Nam. Sự gia tăng giao lưu du lịch đã góp phần thúc đẩy hợp tác kinh tế, văn hóa và kết nối nhân dân giữa hai quốc gia.

Nhìn lại chặng đường 59 năm qua, có thể khẳng định rằng quan hệ Campuchia - Việt Nam đã phát triển toàn diện và đạt được nhiều thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực. Sự tin cậy chính trị ngày càng được củng cố, hợp tác kinh tế phát triển mạnh mẽ, quốc phòng - an ninh được duy trì hiệu quả và giao lưu nhân dân ngày càng sâu rộng. Những kết quả đó không chỉ mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước, mà còn đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực. Đây sẽ là nền tảng vững chắc để Campuchia và Việt Nam tiếp tục đưa quan hệ song phương phát triển lên tầm cao mới trong thời gian tới.

PV: Trên nền tảng những thành tựu đã đạt được, ông đánh giá như thế nào về triển vọng quan hệ Việt Nam - Campuchia trong thời gian tới?

Nhà nghiên cứu Uch Leang: Tôi cho rằng triển vọng quan hệ Việt Nam - Campuchia trong thời gian tới là rất tích cực và có nhiều dư địa để phát triển mạnh mẽ hơn nữa. Mặc dù khu vực và thế giới đang đối mặt với nhiều biến động phức tạp về địa chính trị, kinh tế và an ninh, nhưng nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống, láng giềng tốt đẹp, hợp tác toàn diện và sự tin cậy chính trị giữa hai nước vẫn tiếp tục được củng cố vững chắc. Đây chính là cơ sở quan trọng để hai nước cùng vượt qua những thách thức và tận dụng hiệu quả các cơ hội mới trong quá trình hội nhập và phát triển.

Hướng tới kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Campuchia vào năm 2027, hai nước đang tích cực chuẩn bị nhiều hoạt động có ý nghĩa nhằm nhìn lại chặng đường hợp tác đã qua, đồng thời định hình những định hướng chiến lược cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Đây sẽ là dấu mốc quan trọng, góp phần tạo động lực mới cho quan hệ song phương ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả hơn.

Về phương diện kinh tế, lãnh đạo hai nước đã xác định hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ song phương trong giai đoạn đến năm 2030. Với kim ngạch thương mại hai chiều đã vượt mốc 10 tỷ USD trong những năm gần đây, mục tiêu nâng kim ngạch lên 20 tỷ USD trong thời gian tới hoàn toàn khả thi nếu hai bên tiếp tục thúc đẩy kết nối hạ tầng, phát triển các khu kinh tế cửa khẩu, đơn giản hóa thủ tục thương mại và tăng cường liên kết chuỗi cung ứng giữa hai nền kinh tế.

Bên cạnh đó, hai nước sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực mới có tiềm năng lớn như chuyển đổi số, kinh tế số, năng lượng tái tạo, kinh tế xanh, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Việc tăng cường kết nối giao thông, logistics và hạ tầng số không chỉ tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư, mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của cả hai nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập khu vực ngày càng sâu rộng.

Trên bình diện khu vực và quốc tế, Việt Nam và Campuchia tiếp tục phối hợp chặt chẽ tại các cơ chế hợp tác như ASEAN, các khuôn khổ ASEAN+ và Liên hợp quốc. Hai nước cùng chia sẻ lợi ích trong việc duy trì hòa bình, ổn định, thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, tôn trọng luật pháp quốc tế và phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gia tăng, cả Việt Nam và Campuchia đều ưu tiên đối thoại, hợp tác và tự chủ chiến lược nhằm bảo đảm môi trường thuận lợi cho phát triển.

Đặc biệt, giao lưu nhân dân, hợp tác giáo dục, văn hóa và thanh niên sẽ tiếp tục đóng vai trò là cầu nối quan trọng giúp tăng cường sự hiểu biết, tin cậy và gắn kết giữa nhân dân hai nước. Đây là nền tảng lâu dài để vun đắp tình hữu nghị Việt Nam - Campuchia cho các thế hệ tương lai.

Nhìn chung, với nền tảng được xây dựng và vun đắp trong gần sáu thập kỷ qua, cùng quyết tâm chính trị của lãnh đạo hai nước và những lợi ích chiến lược ngày càng đan xen, tôi tin tưởng rằng quan hệ Việt Nam - Campuchia sẽ tiếp tục phát triển ổn định, bền vững và đạt được nhiều thành tựu mới. Không chỉ mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước, mối quan hệ này còn đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển của khu vực Đông Nam Á trong những năm tới.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!