Khánh Hòa với hành trình tri ân

Mặc dù còn nhiều khó khăn về hồ sơ, nhân chứng và điều kiện kỹ thuật, song địa phương đang tập trung rà soát, hoàn thiện các phương án để đẩy nhanh tiến độ thực hiện, quyết tâm hoàn thành các chỉ tiêu được giao.

Nhiều khó khăn trong hành trình tìm tên cho liệt sĩ

Trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa hiện có 8 nghĩa trang liệt sĩ với 7.196 phần mộ liệt sĩ, trong đó 2.234 phần mộ chưa xác định được thông tin. Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, tỉnh tập trung triển khai 3 nhiệm vụ trọng tâm, gồm: Tìm kiếm, quy tập 150 hài cốt liệt sĩ; xác minh, chuẩn hóa dữ liệu để kết luận đối với 168 khu vực và 946 thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; đồng thời lấy mẫu sinh phẩm đối với toàn bộ 2.234 hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin phục vụ giám định ADN. Đây là khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi quá trình triển khai phải được tiến hành khoa học, chặt chẽ và thận trọng.

Hài cốt liệt sĩ được di chuyển đến khu vực lấy mẫu. Ảnh: VĂN CỐC

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy nhiều khó khăn khách quan đang tác động trực tiếp đến tiến độ thực hiện. Phần lớn các phần mộ đã được an táng từ nhiều năm trước, hài cốt bị phân hủy mạnh theo thời gian, ảnh hưởng đến công tác khảo sát, quy tập và lấy mẫu sinh phẩm. Hệ thống hồ sơ, tài liệu, sơ đồ mộ chí lưu trữ qua nhiều thời kỳ còn thiếu đồng bộ, gây khó khăn cho việc xác định lại các khu vực đã tổ chức tìm kiếm trước đây. Trong khi đó, nguồn thông tin về liệt sĩ và mộ liệt sĩ ngày càng hạn chế do nhiều nhân chứng lịch sử tuổi cao, sức yếu hoặc đã từ trần; địa hình thực địa ở nhiều nơi cũng thay đổi đáng kể bởi quá trình phát triển kinh tế-xã hội.

Đại tá Võ Văn Viên, Phó chính ủy Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa cho biết, với vai trò là Cơ quan Thường trực Ban chỉ đạo tỉnh, Bộ CHQS tỉnh đã chủ động tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ chiến dịch trong toàn hệ thống chính trị; xây dựng kế hoạch cụ thể, xác định rõ mục tiêu, chỉ tiêu, lộ trình thực hiện cho từng giai đoạn, từng địa bàn. Trong quá trình thực hiện, lực lượng vũ trang tỉnh giữ vai trò nòng cốt, đặc biệt trong công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, bảo đảm đúng quy trình, an toàn và chính xác. Mặc dù gặp nhiều khó khăn do hài cốt phân hủy theo thời gian, nguồn thông tin nhân chứng hạn chế và địa hình thay đổi, tỉnh vẫn quyết tâm hoàn thành các chỉ tiêu đề ra, góp phần quan trọng vào công tác xác định danh tính liệt sĩ.

Bên cạnh ý nghĩa chính trị sâu sắc, chiến dịch còn đáp ứng nguyện vọng chính đáng của thân nhân, gia đình liệt sĩ trong hành trình tìm kiếm, xác định danh tính người thân đã hy sinh vì Tổ quốc. Bà Võ Thị Mộng Trâm (thân nhân liệt sĩ, trú tại thôn Tân Xương 1, xã Suối Dầu) chia sẻ: “Tôi là người con duy nhất của liệt sĩ Võ Hơn. Cha tôi hy sinh năm 1957, khi tôi mới hơn 2 tuổi. Gia đình tôi đã trải qua nhiều năm mong mỏi tìm lại phần mộ của người thân. Khi được đón nhận hài cốt liệt sĩ về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Hòn Dung, đó là niềm xúc động lớn lao, là sự an ủi đối với gia đình sau nhiều năm chờ đợi. Qua theo dõi thông tin, tôi thấy việc ứng dụng khoa học hiện nay, đặc biệt là giám định ADN đã mang lại hy vọng mới cho nhiều gia đình có người thân hy sinh, đã được quy tập nhưng chưa xác định được các thông tin về tên tuổi, quê quán... Tôi mong rằng chiến dịch sẽ được triển khai hiệu quả, để ngày càng có nhiều liệt sĩ được xác định đúng danh tính, trở về với quê hương, gia đình”.

Từ thực tiễn rút ra những kinh nghiệm quý giá

Để có cơ sở đánh giá sát thực tiễn trước khi triển khai đồng loạt trên địa bàn toàn tỉnh, Ban chỉ đạo tỉnh Khánh Hòa đã tổ chức làm trước công tác lấy mẫu sinh phẩm và số hóa thông tin đối với các phần mộ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ Khánh Vĩnh. Nghĩa trang này hiện an táng 66 liệt sĩ, trong đó có 39 phần mộ chưa rõ thông tin cần lấy mẫu phục vụ giám định ADN. Ban chỉ đạo tỉnh thành lập tổ chuyên trách gồm 20 người, chia thành 4 kíp công tác. Sở Y tế điều động 4 cán bộ chuyên môn tham gia phối hợp.

Các kỹ thuật viên cẩn trọng tiến hành lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ.

Quá trình lấy mẫu được thực hiện nghiêm ngặt theo quy trình kỹ thuật. Kết quả khai quật 39 phần mộ cho thấy chỉ có 6 phần mộ đủ điều kiện lấy mẫu sinh phẩm, đạt tỷ lệ 15,3%; 33 phần mộ còn lại không đủ điều kiện do xương cốt bị phân hủy mạnh, trong đó có 3 ngôi mộ trống. Toàn bộ mẫu sinh phẩm thu được đã được bàn giao về Viện Pháp y Quân đội để phục vụ công tác giám định.

Tuy nhiên, kết quả làm trước tại Nghĩa trang Liệt sĩ Khánh Vĩnh cũng cho thấy nhiều khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục tháo gỡ trước khi triển khai trên diện rộng. Nhiều phần mộ đã được tôn tạo kiên cố qua các thời kỳ, vị trí chôn cất sâu khiến quá trình khai quật, hoàn trả mặt bằng phát sinh nhiều khó khăn và chi phí. Một số tính năng của phần mềm số hóa, quản lý thông tin mẫu sinh phẩm chưa thật sự ổn định. Kinh phí triển khai nhiệm vụ còn hạn chế; một số định mức chi cho hoạt động lấy mẫu, bảo đảm đời sống lực lượng tham gia và hỗ trợ công tác số hóa chưa phù hợp với thực tiễn.

Trực tiếp tham gia thực hiện nhiệm vụ, Trung tá Hà Quốc Cường, Trợ lý Ban Chính sách, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa, cho biết: “Mỗi cán bộ, chiến sĩ đều xác định đây là nhiệm vụ thiêng liêng, thể hiện trách nhiệm tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ. Các tổ công tác luôn quán triệt chặt chẽ quy trình kỹ thuật, phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng, bảo đảm an toàn, chính xác, không để xảy ra sai sót”.

Đồng bộ giải pháp, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ

Từ những kết quả bước đầu và những vấn đề đặt ra trong thực tiễn, Ban chỉ đạo tỉnh Khánh Hòa đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục rà soát, hoàn thiện kế hoạch, quyết tâm thực hiện thắng lợi các mục tiêu của chiến dịch. Theo đồng chí Nguyễn Văn Đồng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Diên Khánh, địa phương hiện có 249 hài cốt liệt sĩ; đã quy tập được 122 hài cốt, còn 63 hài cốt chưa quy tập và 64 trường hợp chưa rõ thông tin. Riêng năm 2026, xã được giao chỉ tiêu quy tập 8 hài cốt liệt sĩ. Đây là nhiệm vụ đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân. Vì vậy, địa phương tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và nhân dân về ý nghĩa của công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Tại hội nghị đánh giá kết quả bước đầu triển khai chiến dịch mới diễn ra, đồng chí Nguyễn Khắc Hà, Phó bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Khánh Hòa, nhấn mạnh: Đây là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn, đòi hỏi sự chính xác, khoa học, thận trọng và phải được thực hiện bằng quyết tâm chính trị cao nhất, với tình cảm, trách nhiệm sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ. Để nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần nghiên cứu áp dụng mọi giải pháp khả thi, kể cả việc thuê chuyên gia, huy động lực lượng có kinh nghiệm hoặc đầu tư bổ sung các phương tiện, thiết bị chuyên dụng nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Ban chỉ đạo tỉnh Khánh Hòa khẩn trương điều chỉnh kế hoạch tổng thể, xác định rõ mục tiêu, kết quả đầu ra, trách nhiệm của từng cơ quan, cá nhân và thời gian hoàn thành; đồng thời thường xuyên kiểm tra, đánh giá tiến độ để kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh. Bộ CHQS tỉnh tiếp tục chủ trì xây dựng hướng dẫn thống nhất về kỹ thuật khai quật, lấy mẫu và số hóa thông tin; đồng thời thực hiện các chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập theo kế hoạch...

Sau khi hoàn thành việc rút kinh nghiệm từ đợt làm trước tại Nghĩa trang Liệt sĩ Khánh Vĩnh, Ban chỉ đạo tỉnh Khánh Hòa tiếp tục hướng dẫn thống nhất việc triển khai lấy mẫu sinh phẩm tại 7 nghĩa trang liệt sĩ còn lại. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị cùng quyết tâm của các cơ quan, đơn vị, địa phương, tỉnh Khánh Hòa phấn đấu hoàn thành các nhiệm vụ được giao, góp phần thực hiện tốt chính sách hậu phương Quân đội và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.