Trưa 12/8 theo giờ địa phương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam rời thủ đô Canberra kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp Nhà nước Australia (từ ngày 9 -12/8/2026), lên đường thăm cấp Nhà nước tới New Zealand theo lời mời của Toàn quyền New Zealand Cindy Kiro.
Đây là lần đầu tiên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới New Zealand trên cả hai cương vị, đồng thời là chuyến thăm đầu tiên của một lãnh đạo chủ chốt Việt Nam kể từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 2/2025. Chuyến thăm là dấu mốc quan trọng trong quan hệ Việt Nam - New Zealand, tạo cơ hội để hai bên nhìn lại những thành quả đạt được sau hơn 50 năm vun đắp quan hệ, đồng thời mở ra những định hướng hợp tác mới, đưa quan hệ song phương ngày càng sâu sắc, thực chất và hiệu quả.
Nhân dịp này, phóng viên Báo Công Thương có cuộc trao đổi với bà Trần Diệu Oanh, Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại New Zealand về những bước phát triển nổi bật trong quan hệ kinh tế, thương mại, đầu tư giữa hai nước cũng như những cơ hội hợp tác trong thời gian tới.
Bà Trần Diệu Oanh, Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại New Zealand (ngoài cùng, bên phải) tham dự buổi tiếp của Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon trước thềm chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Hơn 50 năm vun đắp tình hữu nghị
- Sau hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - New Zealand (19/6/1975 - 19/6/2026), bà đánh giá như thế nào về những bước phát triển nổi bật trong hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước?
Bà Trần Diệu Oanh: Sau hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư Việt Nam - New Zealand đã có những bước phát triển mạnh mẽ cả về quy mô và chất lượng. Nếu năm 1975, kim ngạch thương mại hai chiều mới ở mức dưới 500.000 USD, đến nay đã đạt khoảng 1,6 tỷ USD, tăng hơn 3.000 lần. Đây là minh chứng rõ nét cho sự phát triển tích cực và bền vững của quan hệ kinh tế giữa hai nước.
Thương mại song phương tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định, bình quân hơn 10%/năm trong giai đoạn 2021 - 2025. Đáng chú ý, 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và New Zealand đạt khoảng 845 triệu USD, tăng 14,6% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt khoảng 400 triệu USD, tăng 18,8%; nhập khẩu tăng 11,1%.
Cơ cấu thương mại giữa hai nước có tính bổ trợ rõ nét. Việt Nam xuất khẩu sang New Zealand chủ yếu các mặt hàng như điện tử, máy móc, dệt may, da giày, thủy sản, đồ gỗ, nông sản và thực phẩm chế biến. Ở chiều ngược lại, New Zealand có thế mạnh về các sản phẩm sữa, gỗ nguyên liệu, trái cây, nông sản và thực phẩm chất lượng cao. Sự bổ trợ này tạo dư địa để doanh nghiệp hai nước tiếp tục mở rộng thị trường, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao giá trị thương mại.
Các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam sang New Zealand gồm điện thoại và linh kiện, máy vi tính, sản phẩm điện tử, thủy sản, hạt điều và giày dép.
New Zealand đánh giá Việt Nam là nền kinh tế năng động, thị trường quan trọng và có vai trò ngày càng lớn tại khu vực Đông Nam Á. Trong chiến lược tăng cường hiện diện kinh tế tại khu vực, Việt Nam được xác định là một trong những đối tác ưu tiên nhờ tốc độ tăng trưởng tích cực, môi trường đầu tư ngày càng cải thiện và vị trí ngày càng quan trọng trong các chuỗi cung ứng khu vực.
Bên cạnh thương mại hàng hóa, dư địa hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước còn rất lớn. Các lĩnh vực có nhiều tiềm năng gồm chế biến thực phẩm, nông nghiệp công nghệ cao, logistics, công nghiệp chế biến, chế tạo, năng lượng sạch, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Đáng chú ý, quan hệ hợp tác đang từng bước chuyển từ hoạt động mua bán hàng hóa đơn thuần sang liên kết chuỗi giá trị, chuyển giao công nghệ và đầu tư dài hạn.
Đối với đầu tư, quy mô hợp tác hiện vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng, nhưng cũng chính là lĩnh vực còn nhiều dư địa để phát triển. Việc thúc đẩy các dự án đầu tư có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao sẽ giúp khai thác tốt hơn lợi thế bổ trợ giữa hai nền kinh tế, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp hai bên.
Một dấu mốc quan trọng là Việt Nam và New Zealand nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2025. Khuôn khổ quan hệ mới tạo thêm động lực để hai nước thúc đẩy hợp tác thực chất trong thương mại, đầu tư, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
- Đâu là những lĩnh vực hợp tác kinh tế, thương mại có nhiều tiềm năng, góp phần đưa quan hệ song phương phát triển thực chất và hiệu quả hơn trong thời gian tới, thưa bà?
Bà Trần Diệu Oanh: Trong thời gian tới, hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam - New Zealand cần tập trung vào những lĩnh vực phát huy tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế, tạo giá trị gia tăng và tác động lan tỏa cao.
Trước hết là nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ thực phẩm, chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch và an toàn thực phẩm. New Zealand có thế mạnh về giống, công nghệ, chuỗi lạnh và tiêu chuẩn chất lượng, trong khi Việt Nam có lợi thế về sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông sản. Kết hợp thế mạnh của hai bên sẽ góp phần nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm, đồng thời đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các thị trường tiêu chuẩn cao.
Kinh tế xanh, năng lượng sạch và phát triển bền vững cũng là những lĩnh vực giàu tiềm năng. Hợp tác về công nghệ giảm phát thải, sản xuất xanh, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn môi trường sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với xu hướng chuyển đổi xanh của thương mại toàn cầu và mở rộng thị trường.
Bên cạnh đó, logistics, chuyển đổi số, thương mại điện tử và đổi mới sáng tạo còn nhiều dư địa để phát triển. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong thương mại và logistics sẽ góp phần giảm chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian kết nối và nâng cao hiệu quả hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước.
Một yếu tố quan trọng khác là tiếp tục tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam và New Zealand cùng tham gia, như CPTPP, RCEP và AANZFTA. Việc khai thác tốt các cam kết về thuế quan, quy tắc xuất xứ, mở cửa thị trường và thuận lợi hóa thương mại sẽ giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thương mại toàn cầu có nhiều biến động.
Thương vụ Việt Nam tại New Zealand phối hợp tổ chức các chương trình làm việc, xúc tiến thương mại và đầu tư, hỗ trợ các địa phương mở rộng hợp tác tại thị trường New Zealand.
Dư địa lớn để mở rộng thương mại, đầu tư
- New Zealand có nhiều thế mạnh về nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ thực phẩm, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo. Theo bà, doanh nghiệp Việt Nam cần tận dụng những cơ hội này như thế nào để mở rộng hợp tác, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và nâng cao hiệu quả đầu tư, kinh doanh tại thị trường New Zealand?
Bà Trần Diệu Oanh: Doanh nghiệp Việt Nam cần nhìn nhận New Zealand không chỉ là thị trường xuất khẩu mà còn là đối tác để tiếp cận công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị có giá trị gia tăng cao.
Quan hệ đầu tư giữa hai nước hiện vẫn ở quy mô khiêm tốn. Tính đến nay, New Zealand đứng thứ 43 trong số 151 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại Việt Nam, với 61 dự án, tổng vốn đăng ký khoảng 191 triệu USD, tập trung chủ yếu trong các lĩnh vực thực phẩm và đồ uống, giáo dục, công nghệ.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, cần chủ động tìm kiếm và hợp tác với các đối tác New Zealand trong những lĩnh vực có thế mạnh như giống cây trồng, công nghệ sản xuất, chế biến, bảo quản sau thu hoạch, kiểm nghiệm chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Đây là hướng đi thiết thực để nâng cao chất lượng sản phẩm, giá trị gia tăng và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường phát triển.
Quan trọng hơn, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy xuất khẩu theo từng đơn hàng sang chiến lược phát triển thị trường dài hạn. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp đáp ứng tốt các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, môi trường, lao động và trách nhiệm xã hội; đồng thời xây dựng uy tín, bảo đảm nguồn cung ổn định và duy trì quan hệ hợp tác bền vững với đối tác.
Bên cạnh đó, việc tận dụng hiệu quả các cam kết trong CPTPP, RCEP và AANZFTA sẽ giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh. Với đặc thù là một thị trường có tiêu chuẩn cao, New Zealand cũng có thể được xem là một điểm đến để doanh nghiệp Việt Nam học hỏi công nghệ, tiêu chuẩn quản trị và kinh nghiệm phát triển bền vững.
Nếu khai thác tốt những lợi thế này, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ mở rộng hoạt động tại New Zealand mà còn có thể nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước tiếp cận sâu hơn các thị trường phát triển khác.
Thương vụ Việt Nam tại New Zealand thường xuyên tổ chức các hoạt động giới thiệu, quảng bá sản phẩm Việt Nam chất lượng cao tại các sự kiện, hội chợ, triển lãm ở New Zealand.
- Thương vụ Việt Nam tại New Zealand sẽ triển khai những giải pháp trọng tâm nào nhằm thúc đẩy kết nối thương mại, đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do và mở rộng thị trường?
Bà Trần Diệu Oanh: Với vai trò là cơ quan đại diện của Bộ Công Thương tại địa bàn, Thương vụ Việt Nam tại New Zealand sẽ tập trung vào ba nhóm giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất, nâng cao chất lượng thông tin và cảnh báo thị trường, kịp thời cập nhật cho doanh nghiệp các quy định về nhập khẩu, tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm dịch, an toàn thực phẩm, quy tắc xuất xứ, xu hướng tiêu dùng và những thay đổi trong chính sách thương mại của New Zealand. Qua đó, doanh nghiệp có thêm cơ sở chủ động xây dựng chiến lược tiếp cận thị trường và hạn chế rủi ro trong hoạt động xuất khẩu.
Thứ hai, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và kết nối giao thương theo hướng có trọng tâm, gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp hai nước. Thương vụ sẽ phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Công Thương, địa phương, hiệp hội ngành hàng và các tổ chức xúc tiến thương mại của New Zealand để tổ chức các chương trình giao thương, diễn đàn doanh nghiệp, kết nối B2B và hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm, duy trì quan hệ hợp tác lâu dài.
Thứ ba, hỗ trợ doanh nghiệp khai thác hiệu quả các FTA mà Việt Nam và New Zealand cùng tham gia, trong đó có CPTPP, RCEP và AANZFTA; đồng thời thúc đẩy hợp tác đầu tư và liên kết chuỗi giá trị trong những lĩnh vực có nhiều tiềm năng như chế biến thực phẩm, nông nghiệp công nghệ cao, logistics lạnh, năng lượng sạch, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo.
Thời gian tới, Thương vụ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý hai nước, hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường, tháo gỡ khó khăn phát sinh và nâng cao hiệu quả hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư. Qua đó, góp phần đưa các cam kết và khuôn khổ hợp tác song phương đi vào thực chất, tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp hai nước.
Xin cảm ơn những chia sẻ của bà!
Việt Nam - New Zealand hiện là những đối tác quan trọng của nhau trong khu vực. Những thành quả đạt được là kết quả của nền tảng tin cậy chính trị và lòng tin chiến lược ngày càng được củng cố, cùng quyết tâm chính trị và sự gắn bó giữa lãnh đạo, nhân dân hai nước. Trên nền tảng quan hệ được vun đắp trong hơn nửa thế kỷ, cùng quyết tâm và nỗ lực của hai bên, Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - New Zealand được kỳ vọng tiếp tục phát triển toàn diện, mang lại những lợi ích thiết thực hơn cho nhân dân hai nước.
