Cây nêu ngày Tết

Theo quan niệm dân gian, cây nêu được dựng vào dịp cuối năm nhằm đánh dấu thời điểm chuyển giao, xua đuổi điều không may và cầu mong năm mới bình an. Cây thường làm từ thân tre thẳng, trên ngọn buộc lá, chuông gió, túi vôi hoặc vài vật tượng trưng khác. Không cần cầu kỳ, mỗi nơi có cách làm khác nhau, nhưng đều chung ý nghĩa nhắc nhở con người hướng đến điều tốt lành. Một số nhà nghiên cứu văn hóa dân gian cho rằng, tục dựng cây nêu phản ánh tư duy tín ngưỡng nông nghiệp cổ truyền, thể hiện mong muốn hài hòa với thiên nhiên và giữ gìn nếp sống cộng đồng qua nhiều thế hệ.

Dựng cây nêu tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Hà Nội) nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Chia sẻ về tập tục này, TS Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội (nay là Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội) cho biết, việc duy trì cây nêu không chỉ là bảo tồn một nghi thức cổ xưa mà còn giúp thế hệ trẻ hiểu thêm về nguồn cội. Trong bối cảnh đô thị hóa, không phải nơi nào cũng có điều kiện dựng cây tre thật, nhưng việc tái hiện trong không gian văn hóa hay trường học vẫn có ý nghĩa giáo dục, góp phần nuôi dưỡng ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc.

Với nhiều người cao tuổi, cây nêu còn gắn với ký ức Tết xưa. Ông Đỗ Ngọc Toản (80 tuổi) xã Vạn Xuân, tỉnh Phú Thọ kể rằng, hồi nhỏ, cứ đến 23 tháng Chạp là cả nhà cùng chuẩn bị tre, dựng nêu, rồi trẻ con háo hức chờ đón Giao thừa. Với ông, đó không chỉ là nghi lễ mà là dịp sum họp, cùng nhau làm việc nhỏ nhưng tạo nên không khí đoàn viên. Nay dù không còn dựng thường xuyên, mỗi lần nhìn thấy cây nêu ở đình làng, ký ức ấy lại sống dậy.

Ngày nay, tục dựng cây nêu không còn phổ biến như trước, nhưng vẫn xuất hiện trong nhiều hoạt động văn hóa cộng đồng, lễ hội hay chương trình tái hiện Tết truyền thống. Điều quan trọng không phải hình thức, mà là ý nghĩa tinh thần mà nó mang lại, sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa con người với cộng đồng và với những giá trị lâu bền của văn hóa Việt.