Cá rô phi Việt Nam tăng mạnh xuất khẩu, bứt tốc tại thị trường Brazil và Mỹ

Brazil vươn lên dẫn đầu

Tháng 1/2026, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam đạt khoảng 15 triệu USD, tăng mạnh 334% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng trưởng đột biến này phản ánh xu hướng mở rộng thị trường của ngành cá rô phi Việt Nam, đồng thời cho thấy sự thay đổi đáng chú ý trong cơ cấu tiêu thụ giữa các khu vực.

Trong nhóm thị trường đơn lẻ, Brazil bất ngờ vươn lên vị trí dẫn đầu với kim ngạch đạt 8 triệu USD trong tháng đầu năm, chiếm tới 56% tổng giá trị xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam. Đây được xem là bước bứt phá rõ rệt, cho thấy nhu cầu nhập khẩu tại thị trường Nam Mỹ đang gia tăng mạnh mẽ.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đánh giá, đây là mức bứt phá rõ rệt, cho thấy nhu cầu nhập khẩu tại thị trường Nam Mỹ đang tăng mạnh. Sự tăng trưởng này chủ yếu đến từ thị hiếu tiêu dùng của Brazil, nơi người tiêu dùng ưa chuộng các sản phẩm phi lê hoặc cá cắt khúc để tự chế biến tại nhà, phù hợp với lợi thế sản phẩm nguyên liệu của Việt Nam.

Đứng thứ hai trong danh sách các thị trường nhập khẩu là Mỹ với kim ngạch đạt khoảng 3 triệu USD trong tháng 1/2026, chiếm 21% tổng xuất khẩu. So với tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này có giảm nhẹ, tuy nhiên mức sụt giảm được đánh giá là mang tính chu kỳ.

Theo các chuyên gia ngành thủy sản, trong quý IV/2025, các nhà nhập khẩu Mỹ đã tăng cường mua hàng để phục vụ nhu cầu tiêu thụ trong mùa lễ hội cuối năm. Do đó, bước sang tháng đầu năm, lượng nhập khẩu thường có xu hướng chững lại. Dù vậy, về dài hạn, Mỹ vẫn được đánh giá là thị trường duy trì nhu cầu tương đối ổn định đối với cá rô phi Việt Nam.

Các vị trí tiếp theo trong top 5 thị trường xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam lần lượt thuộc về Ả Rập Xê Út với kim ngạch 791 nghìn USD, tăng mạnh so với tháng trước; Cộng hòa Dominica đạt 503 nghìn USD; và Nhật Bản đạt 372 nghìn USD. Dù quy mô kim ngạch còn khiêm tốn, nhóm thị trường này đều ghi nhận mức tăng trưởng tích cực, cho thấy dư địa mở rộng vẫn còn khá lớn.

Xét theo khối thị trường, khu vực Trung Đông đạt kim ngạch 948 nghìn USD trong tháng 1/2026, tăng mạnh 1.239% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) đạt 764 nghìn USD, tăng 276%.

Đáng chú ý, xu hướng tiêu dùng tại Mỹ và EU đang nghiêng nhiều hơn về các sản phẩm cá rô phi chế biến sâu, giá trị gia tăng, tiện lợi và tiết kiệm thời gian nấu nướng. Đây là nhóm sản phẩm phù hợp với nhịp sống nhanh tại các đô thị lớn, đồng thời tạo dư địa cho các doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu.

Mỹ vẫn là động lực tăng trưởng của ngành cá rô phi

Bên cạnh sự bứt phá của các thị trường truyền thống, một yếu tố đáng chú ý trong bức tranh ngành cá rô phi Việt Nam là vai trò ngày càng rõ nét của Mỹ trong chuỗi cung ứng cá thịt trắng toàn cầu.

Đầu năm 2026, Mỹ công bố kế hoạch đầu tư khoảng 15,2 triệu USD vào ngành cá rô phi Việt Nam trong giai đoạn 5 năm tới. Khoản đầu tư này được định hướng tập trung vào mở rộng quy mô nuôi, nâng cao chất lượng sản phẩm, cũng như tăng cường năng lực chế biến và xuất khẩu.

Theo kế hoạch, mục tiêu dài hạn là đưa kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam vượt mốc 1 tỷ USD, với sản lượng dự kiến đạt khoảng 1,21 triệu tấn. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm xây dựng một nguồn cung cá thịt trắng ổn định cho thị trường Mỹ, đồng thời tận dụng lợi thế về chi phí và mức thuế nhập khẩu thấp hơn so với một số quốc gia khác.

Thực tế, vai trò “đầu kéo” của Mỹ đối với cá rô phi Việt Nam đã hình thành từ trước khi dòng vốn đầu tư được công bố. Trong năm 2025, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam tăng tới 141% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu sang Mỹ tăng tới 173%.

Đáng chú ý, nhóm sản phẩm phi lê cá rô phi đông lạnh đang trở thành động lực tăng trưởng chính, phản ánh sự phù hợp ngày càng cao giữa năng lực chế biến của doanh nghiệp Việt Nam và nhu cầu tiêu thụ tại thị trường Mỹ.

Không chỉ dừng lại ở khía cạnh thương mại, sự tham gia của Mỹ còn gắn với nhiều yếu tố trong chuỗi giá trị, từ hệ thống thức ăn chăn nuôi, tiêu chuẩn sản xuất cho đến công nghệ chế biến sâu. Điều này giúp ngành cá rô phi Việt Nam từng bước nâng cao mức độ tiêu chuẩn hóa, hướng tới vị thế một trung tâm cung ứng cá rô phi có chất lượng ổn định trong khu vực.

Ở chiều ngược lại, sự dịch chuyển nhu cầu của thị trường Mỹ sang Việt Nam cũng đang tạo ra tác động rõ rệt đối với thị trường cá rô phi Trung Quốc.

Trong nhiều năm, chu kỳ giá cá rô phi tại Trung Quốc chủ yếu vận hành theo quan hệ cung - cầu nội địa. Tuy nhiên, từ năm 2025 đến đầu năm 2026, dù sản lượng thả nuôi giảm và nguồn cung có dấu hiệu thắt chặt, giá cá rô phi tại Trung Quốc vẫn dao động trong vùng thấp và khó phục hồi.

Nguyên nhân chủ yếu nằm ở yếu tố xuất khẩu. Cá rô phi Trung Quốc hiện phải chịu mức thuế khoảng 55% khi vào thị trường Mỹ, khiến khả năng cạnh tranh suy giảm đáng kể. Khi nhu cầu nhập khẩu của Mỹ chuyển hướng sang Việt Nam, việc Trung Quốc cắt giảm sản lượng không còn tạo ra hiệu ứng đẩy giá mạnh như trước.

Do đó, chu kỳ giá cá rô phi tại Trung Quốc đang có xu hướng “phẳng” hơn, với biên độ tăng bị thu hẹp. Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng Việt Nam chưa thể thay thế hoàn toàn Trung Quốc về quy mô sản xuất tổng thể. Trung Quốc vẫn duy trì lợi thế về sản lượng lớn, hệ thống chế biến quy mô và danh mục sản phẩm đa dạng.

Điều đang thay đổi hiện nay không phải là thị phần hiện hữu, mà là dòng chảy của nhu cầu mới trên thị trường quốc tế. Các đơn hàng tăng thêm từ nhiều nhà nhập khẩu đang nghiêng dần về Việt Nam, trong khi Trung Quốc phải đối mặt với áp lực giá kéo dài.

Kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam trong năm 2025 đạt 99 triệu USD, tăng 141% so với năm 2024. Kết quả này cho thấy cá rô phi đang nổi lên là một trong những ngành hàng có tốc độ tăng trưởng cao trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) nhận định, bước sang năm 2026, đa dạng hóa thị trường sang châu Âu, Trung Đông và Nam Mỹ được xem là hướng đi cần thiết nhằm giảm phụ thuộc vào một số thị trường đơn lẻ. Đồng thời, phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng, cùng với đầu tư cải tiến giống, công nghệ nuôi và chế biến sâu gắn với tiêu chuẩn bền vững, sẽ là nền tảng để ngành cá rô phi Việt Nam duy trì đà tăng trưởng và nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.