Điểm tựa vững chắc
Phóng viên (PV): Thưa bác sĩ, y học thể thao được định vị như thế nào trong hệ thống chăm sóc sức khỏe nhân dân hiện nay?
TS, BS Nguyễn Mạnh Thắng: Y học thể thao là khoa học y học chuyên sâu, tập trung nghiên cứu khả năng vận động của con người, từ đó phân loại mức độ hoạt động thể lực và trạng thái tinh thần tương ứng. Lĩnh vực này đồng thời thực hiện việc kiểm tra, theo dõi sức khỏe của người tham gia tập luyện và thi đấu, nhằm làm cơ sở đánh giá tình trạng thể chất, đồng thời phát hiện sớm những biến đổi của cơ thể trong quá trình vận động.
Y học thể thao hướng tới tất cả người tham gia hoạt động thể chất, từ vận động viên chuyên nghiệp đến người tập luyện phong trào, với mục tiêu chung là bảo đảm an toàn, nâng cao hiệu quả vận động và góp phần cải thiện sức khỏe toàn diện.
PV: Trong bối cảnh phong trào tập luyện TDTT phát triển rộng khắp, vai trò của y học thể thao được thể hiện như thế nào, thưa bác sĩ?
TS, BS Nguyễn Mạnh Thắng: Trước hết, y học thể thao là định hướng và chuẩn hóa hoạt động vận động trong cộng đồng. Không phải cứ tập luyện là có lợi, mà tập luyện cần đúng cách, đúng liều lượng và phù hợp với thể trạng. Y học thể thao cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các khuyến nghị về vận động, giúp người dân tránh tình trạng tập quá sức hoặc tập sai phương pháp dẫn đến chấn thương hoặc biến chứng sức khỏe.
 |
| Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Mạnh Thắng (bên trái) hỗ trợ vận động viên hồi phục tại SEA Games 33. Ảnh: MỸ ANH |
Thứ hai, y học thể thao đóng vai trò như hệ thống lọc sức khỏe trước khi vận động. Thông qua việc kiểm tra, đánh giá thể lực của người tập luyện, các bác sĩ có thể phát hiện sớm những yếu tố nguy cơ tiềm ẩn như bệnh tim mạch, huyết áp, rối loạn chuyển hóa... để từ đó có khuyến cáo phù hợp.
Thứ ba, y học thể thao theo dõi và can thiệp sớm các vấn đề sức khỏe liên quan đến vận động. Trong quá trình tập luyện, cơ thể có thể xuất hiện những dấu hiệu bất thường mà nếu không được phát hiện kịp thời sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Y học thể thao giúp thiết lập cơ chế giám sát, đánh giá và can thiệp sớm, từ đó làm giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả tập luyện cho người tham gia.
PV: Từ thực tiễn ghi nhận các trường hợp đột quỵ trong quá trình tập luyện TDTT, vậy y học thể thao giúp ích gì trong việc ngăn ngừa những nguy cơ này?
TS, BS Nguyễn Mạnh Thắng: Các trường hợp đột quỵ xảy ra trong quá trình tập luyện TDTT thường liên quan đến việc vận động không phù hợp với thể trạng, chưa được đánh giá đầy đủ về sức khỏe trước đó... Vì vậy, vai trò của y học thể thao thể hiện ở việc sàng lọc nguy cơ, định hướng và kiểm soát quá trình vận động một cách khoa học.
Cụ thể, việc thăm khám trước tập giúp phát hiện sớm các bệnh lý tim mạch, huyết áp hoặc rối loạn chuyển hóa, từ đó xác định mức độ, hình thức tập luyện phù hợp. Đồng thời, các nguyên tắc như cá thể hóa chương trình tập, khởi động đúng cách, theo dõi phản ứng cơ thể và bảo đảm dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý góp phần hạn chế tình trạng quá tải khi vận động. Với những trường hợp có nguy cơ cao, việc được tư vấn và theo dõi chuyên môn giúp điều chỉnh kịp thời quá trình tập luyện, qua đó làm giảm rủi ro và bảo đảm an toàn.
Hoàn thiện hệ sinh thái y học thể thao
PV: Trước vai trò ngày càng rõ nét của y học thể thao trong việc nâng cao sức khỏe cộng đồng, việc thành lập Hội Y học thể thao Việt Nam có ý nghĩa như thế nào, thưa ông?
TS, BS Nguyễn Mạnh Thắng: Việc thành lập Hội Y học thể thao Việt Nam trước hết tạo ra một tổ chức xã hội-nghề nghiệp chuyên sâu, quy tụ và kết nối đội ngũ chuyên gia, qua đó hình thành cộng đồng chuyên môn thống nhất, có điều kiện chuẩn hóa, cập nhật và nâng cao trình độ. Hội góp phần hoàn thiện hệ sinh thái y học thể thao, từ phòng ngừa, điều trị chấn thương đến phục hồi chức năng, tối ưu thể lực và hỗ trợ tâm lý cho vận động viên, bảo đảm các hoạt động này được triển khai bài bản, gắn với thực tiễn huấn luyện, thi đấu.
Hội cũng là cầu nối giữa nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng, tham gia tư vấn chính sách, thúc đẩy hợp tác trong và ngoài nước, từ đó đưa tiến bộ y học thể thao vào thực tiễn nhanh hơn. Quan trọng nhất, hội còn lan tỏa kiến thức tới cộng đồng, góp phần nâng cao sức khỏe toàn dân và phát triển thể thao bền vững.
PV: Để lan tỏa kiến thức y học thể thao tới cộng đồng và góp phần nâng cao sức khỏe toàn dân, Hội Y học thể thao Việt Nam sẽ tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào trong thời gian tới, thưa ông?
TS, BS Nguyễn Mạnh Thắng: Trong thời gian tới, nhiệm vụ trọng tâm của hội là xây dựng và phát triển mạng lưới chi hội tại các địa phương, làm nền tảng đưa hoạt động chuyên môn đến gần hơn với người dân, đồng thời hình thành các đầu mối trực tiếp hỗ trợ tư vấn, theo dõi và xử lý những vấn đề sức khỏe liên quan đến vận động. Trên cơ sở đó, hội đẩy mạnh chuyển giao chuyên môn, tổ chức đào tạo và hướng dẫn vận hành miễn phí cho các đơn vị cơ sở theo hướng bài bản, đồng bộ. Hiện nay, nhiều trung tâm thể thao đã có phòng y học thể thao, song ở một số nơi, việc tổ chức và vận hành chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Vì vậy, hội sẽ hỗ trợ các đơn vị tiếp cận và áp dụng quy trình, phương pháp chuyên môn chuẩn, qua đó từng bước nâng cao chất lượng hoạt động.
Ngoài ra, hội chú trọng phát triển đội ngũ nhân lực, tăng cường kết nối giữa các chuyên gia và phối hợp với các địa phương theo cơ chế thống nhất, bảo đảm tính đồng bộ trong tổ chức, triển khai. Tổng thể, các nhiệm vụ này hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống y học thể thao thống nhất từ Trung ương đến địa phương, qua đó phát huy hiệu quả vai trò trong chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ phong trào TDTT.
PV: Trân trọng cảm ơn bác sĩ!
