Tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp
Được triển khai từ năm 2011 và chính thức được luật hóa tại Luật Hải quan năm 2014, Chương trình doanh nghiệp ưu tiên là một trong những bước chuyển quan trọng trong phương thức quản lý hải quan hiện đại: Tạo thuận lợi nhiều hơn cho doanh nghiệp có mức độ tuân thủ cao, đồng thời tập trung nguồn lực quản lý vào các lĩnh vực, đối tượng có rủi ro cao hơn. Từ 9 doanh nghiệp ưu tiên trong năm đầu triển khai, đến nay, Việt Nam đã có 74 doanh nghiệp ưu tiên, hoạt động trong nhiều lĩnh vực xuất, nhập khẩu chủ lực như điện tử, công nghệ cao, sản xuất công nghiệp, dệt may, nông nghiệp và thủy sản. Trong đó, 10 doanh nghiệp ưu tiên đồng thời là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất công nghệ cao/bán dẫn.
Doanh nghiệp được công nhận là doanh nghiệp ưu tiên được hưởng nhiều biện pháp tạo thuận lợi về thủ tục hải quan, kiểm tra, quản lý thuế, kiểm tra sau thông quan và những thuận lợi theo các thỏa thuận công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên, qua đó góp phần giảm thời gian, chi phí và tăng tính chủ động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Song song với tạo thuận lợi, yêu cầu đối với doanh nghiệp ưu tiên ngày càng được nâng cao, doanh nghiệp phải duy trì mức độ tuân thủ pháp luật hải quan, có hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả và các điều kiện áp dụng chế độ ưu tiên trong suốt quá trình hoạt động, đồng thời hợp tác với cơ quan hải quan trong công tác kiểm tra, giám sát và quản lý rủi ro...
 |
| Lãnh đạo Cục Hải quan, Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) trao quyết định gia hạn chế độ ưu tiên và chúc mừng 4 doanh nghiệp. |
Việc công nhận doanh nghiệp ưu tiên thể hiện sự ghi nhận của cơ quan hải quan đối với các doanh nghiệp đáp ứng những điều kiện, tiêu chí của Chương trình doanh nghiệp ưu tiên. Mặc dù số lượng chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong cộng đồng doanh nghiệp xuất, nhập khẩu, song nhóm doanh nghiệp ưu tiên đóng góp bình quân khoảng 1/3 tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu cả nước. Giai đoạn 2022-2025, kim ngạch xuất, nhập khẩu của các doanh nghiệp ưu tiên liên tục đạt hơn 230 tỷ USD/năm, tương đương khoảng 28-34% tổng kim ngạch cả nước. Riêng năm 2025 đạt khoảng 256,63 tỷ USD; 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 164,52 tỷ USD, tương đương khoảng 30% kim ngạch xuất, nhập khẩu cả nước. Ông Trần Đức Hùng, Phó cục trưởng Cục Hải quan, Bộ Tài chính, cho biết: Chương trình doanh nghiệp ưu tiên không chỉ khẳng định uy tín, năng lực tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, mà còn là minh chứng cho sự nỗ lực chuyển mình mạnh mẽ của Hải quan Việt Nam trong việc hiện thực hóa các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, hiện thực hóa các nghị quyết của Bộ Chính trị về tạo điều kiện, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển.
Tăng cường giám sát sau công nhận
Trong giai đoạn tới, Hải quan Việt Nam định hướng phát triển Chương trình doanh nghiệp ưu tiên theo chiều sâu, gắn tạo thuận lợi với quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro, chuyển đổi số và bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng. Trọng tâm là mở rộng cơ hội tham gia cho doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp có năng lực quản trị và mức độ tuân thủ tốt; đồng thời đẩy mạnh công nhận lẫn nhau với các đối tác quốc tế, qua đó mở rộng những cơ chế ưu tiên như giảm tỷ lệ kiểm tra, ưu tiên thông quan, rút ngắn thời gian xử lý, giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Đi đôi với tạo thuận lợi, công tác quản lý, giám sát sau công nhận tiếp tục được tăng cường nhằm bảo đảm chế độ ưu tiên được thực hiện đúng bản chất và duy trì hiệu quả. Riêng năm 2025, cơ quan hải quan đã tạm đình chỉ chế độ ưu tiên đối với 4 doanh nghiệp và đình chỉ, chấm dứt chế độ ưu tiên đối với 3 doanh nghiệp. Thực tế này khẳng định rõ nguyên tắc: Ưu tiên không phải là đặc quyền vô thời hạn mà là cơ chế được duy trì trên cơ sở tuân thủ thực chất, trách nhiệm và minh bạch của doanh nghiệp.
Sau 15 năm, giá trị của Chương trình doanh nghiệp ưu tiên không chỉ nằm ở số lượng doanh nghiệp được công nhận, mà còn ở việc chương trình đã góp phần xây dựng mối quan hệ đối tác ngày càng chặt chẽ, tin cậy giữa cơ quan hải quan và cộng đồng doanh nghiệp. Việc hải quan tạo thuận lợi trên cơ sở sự tuân thủ, doanh nghiệp thực hiện bằng trách nhiệm, minh bạch và khả năng tự kiểm soát là nền tảng quan trọng để hai bên cùng nâng cao hiệu quả quản lý, thúc đẩy hoạt động xuất, nhập khẩu và xây dựng môi trường thương mại thuận lợi, minh bạch.
